"Phóng dật" nghĩa là gì?
Published on: May 14, 2026
Last updated: July 09, 2026 Xem trên toàn màn hình
Last updated: July 09, 2026 Xem trên toàn màn hình
Recommended for you
- 17 May 2025
"U MÊ" là gì? Tại sao người thông minh cũng dễ bị dắt mũi? 216/810 - 26 May 2025 "Tam tịnh nhục" là gì? 172/541
- 11 Mar 2024 Materialized Views là gì? Bí quyết tăng tốc truy vấn dữ liệu cho hệ thống lớn 168/212
- 18 Mar 2024 "Giả ngu, giả ngốc" là một cảnh giới cao của người thành công 165/2463
- 25 Sep 2023 50 lời dạy tâm đắc nhất của đạo Phật về cuộc sống 148/436
- 13 Aug 2024 Cognitive friction (ma sát nhận thức) là gì? 136/207
- 30 Aug 2024 Friction points (điểm ma sát) là gì? 135/290
- 12 Sep 2024 Tổng hợp các câu nói nổi tiếng của huyền thoại võ thuật Lý Tiểu Long 126/660
- 02 Feb 2025 Tâm Phân Biệt Là Gì? Tâm Phân Biệt Trong Phật Giáo Và Tâm Lý Học Hiện Đại 124/367
- 20 Dec 2024 Ngôn Giáo và Thân Giáo: Vai Trò Của Thực Hành Trong Cuộc Sống Hiện Đại 123/249
- 04 Oct 2024 Chấp Ngã và Chấp Thủ: Làm Thế Nào Để Cuộc Sống Đơn Giản Hơn? 122/1117
- 17 Aug 2024 [Học tiếng Anh] 14 điều răn của đạo Phật 120/333
- 13 Feb 2024 "Weighted milestone" là gì? 117/126
- 27 Sep 2022 Tinh tấn trong đạo Phật khác với nỗ lực ở đời thường như thế nào? 107/470
- 10 Apr 2024 Triết Lý Nhân Sinh: Thông minh quá hóa mệt mỏi, ngốc một chút để lòng an nhiên. 103/379
- 13 Nov 2025 "Sa môn rác" thời hiện đại: Làm sao nhận diện giữa xã hội đầy giả tu – giả học? 96/145
- 19 Feb 2025 “Tribal knowledge” là gì? 95/113
- 11 May 2025 Từ điển kỹ thuật trong quản lý tài nguyên truy cập hệ thống (System Access Resource Management) 94/230
- 19 Sep 2025 Luật chống ôm đồm (WIP limits): Làm ít hơn và chất hơn 89/145
- 03 Oct 2022 Quy luật của sự cho đi: Khắc đi... khắc đến 85/268
- 05 Oct 2024 Sự thật đơn giản: Vượt qua những thử thách học làm người bằng cách "hãy sống thật" 85/186
- 13 Sep 2025 Vanity Metrics: Follower tăng vọt nhưng doanh thu đứng yên 83/185
- 14 Sep 2024 “Nơi đông giữ miệng, nơi loạn giữ tâm” mởi thực sự là "Đại Dũng" 76/511
- 26 Feb 2025 Nghịch Duyên Có Thật Sự Là Nghịch Cảnh? Có Thể Chuyển Hóa Nghịch Duyên Thành Thuận Duyên? 73/537
- 07 Feb 2025 Khám Phá Văn Thù Sư Lợi và Phổ Hiền: Ý Nghĩa và Vai Trò Trong Phật Giáo 71/372
- 06 Jan 2025 Bài học từ đàn bò si: Bạn Có Đang Sống Như Đàn Bò Thời Hiện Đại? 66/155
- 02 Aug 2022 BVP (Billable Viable Product) là gì? 60/152
- 11 Sep 2025 📚 Từ điển thuật ngữ về DevOps 49/109
- 25 Jun 2025 "Company’s DNA" là gì" 43/48
- 01 Jul 2026 Sandbox: Tư duy "Vùng thử" - Chìa khóa tự học trong kỷ nguyên AI 28/30
- 19 Jun 2026 Phân biệt "Thiện", "Bất Thiện" và "Ác" 7/8
- 20 Jan 2025 Thiện căn là gì? Bất thiện căn là gì? 1/408
Trong Phật giáo, "phóng dật" (tiếng Pali: uddhacca) là một trạng thái tâm lý tiêu cực, có thể hiểu đơn giản là sự buông lung, tán loạn, không kiểm soát được tâm ý.
1. Ý nghĩa
- "Phóng": Buông thả, vứt bỏ, phóng ra xa.
- "Dật": Dông dài, chạy nhảy.
- Kết hợp lại, "phóng dật" giống như việc để tâm trí chạy loạn khắp nơi, thiếu sự tập trung và tỉnh giác, giống như con ngựa đứt cương không người điều khiển.
2. Biểu hiện của tâm phóng dật
- Tâm tán loạn: Tâm bị lôi cuốn bởi các đối tượng bên ngoài (hình ảnh, âm thanh, ý nghĩ...) khiến nó không yên định.
- Thất niệm: Vì bận rộn chạy theo các cảnh trần (những thứ bên ngoài), người ta quên mất việc quan sát thân tâm mình trong hiện tại.
- Dính mắc: Tâm lao theo những điều mình ưa thích hoặc lo lắng về những điều không như ý, dẫn đến sự chìm đắm trong các cảm xúc khổ vui.
Tại sao phóng dật bị coi là điều tối kỵ?
Trong đạo Phật, "phóng dật" được coi là một trong những tâm sở bất thiện, là rào cản lớn nhất đối với sự tu tập:
- Nguyên nhân gây khổ đau: Đức Phật từng dạy: "Phóng dật như chết rồi". Khi tâm phóng dật, con người dễ tạo ra lỗi lầm, suy đồi đạo đức và mất đi sự bình yên.
- Mất khả năng làm chủ: Nếu tâm luôn bị ngoại cảnh chi phối, người đó sẽ không bao giờ làm chủ được các trạng thái sinh, già, bệnh, chết.
4. Đối lập với "Không phóng dật"
Ngược lại với phóng dật là "Không phóng dật" (hay còn gọi là sự tinh tấn, tỉnh giác). Đây là trạng thái tâm trí được giữ gìn, phòng hộ các giác quan (mắt, tai, mũi, miệng, thân, ý) để không bị xao động bởi ngoại cảnh.
- Đức Phật từng khẳng định: "Ta nhờ không phóng dật mà thành chánh giác".
- Sống không phóng dật không có nghĩa là ức chế tâm, mà là rèn luyện khả năng xả ly các tham, sân, si, để luôn giữ được sự an nhiên và trọn vẹn với thực tại.
Tóm lại, nếu coi tâm trí là một khu vườn, thì phóng dật là tình trạng để cỏ dại mọc lan tràn, mặc cho gió thổi lung tung, còn "không phóng dật" là sự chánh niệm, tỉnh giác, biết rõ mình đang làm gì và giữ cho tâm trí luôn sáng suốt, tĩnh lặng.
[{"displaySettingInfo":"[{\"isFullLayout\":false,\"layoutWidthRatio\":\"\",\"showBlogMetadata\":true,\"showAds\":true,\"showQuickNoticeBar\":true,\"includeSuggestedAndRelatedBlogs\":true,\"enableLazyLoad\":true,\"quoteStyle\":\"1\",\"bigHeadingFontStyle\":\"1\",\"postPictureFrameStyle\":\"1\",\"isFaqLayout\":false,\"isIncludedCaption\":false,\"faqLayoutTheme\":\"1\",\"isSliderLayout\":false}]"},{"articleSourceInfo":"[{\"sourceName\":\"\",\"sourceValue\":\"\"}]"},{"privacyInfo":"[{\"isOutsideVietnam\":false}]"},{"tocInfo":"[{\"isEnabledTOC\":true,\"isAutoNumbering\":false,\"isShowKeyHeadingWithIcon\":false}]"},{"termSettingInfo":"[{\"showTermsOnPage\":true,\"displaySequentialTermNumber\":true}]"}]
Nguồn
{content}
Khám phá thêm các chủ đề sau
Đọc thêm: Hướng dẫn hợp tác viết bài (guest blogging)
Các chủ đề được quan tâm nhiều nhất
CHIA SẺ BÀI VIẾT
Link copied!
Mới cập nhật