Cô lập nơi công sở (Workplace Ostracism): Một hành vi thường bị hiểu lầm
Last updated: February 04, 2026 Xem trên toàn màn hình
Recommended for you
- 06 Feb 2024
Bài toán Trolley Problem: Hi sinh thiểu số để cứu đa số? 144/355 - 26 Sep 2024 "Ăn mày quá khứ" nghĩa là gì? 60/2097
- 19 Dec 2023 Hồi tưởng lạc quan (Rosy retrospection): Khi những quá khứ tươi đẹp có thể đe dọa đến tương lai của bạn 59/632
- 11 Feb 2024 Càng đọc càng thấm: 10 suy ngẫm sâu sắc từ nhà tâm lý học Carl Jung 49/2413
- 09 Aug 2022 Hiệu ứng “rắn hổ mang” (Cobra effect): Khi giải pháp trở thành vấn đề, tưởng vui lại hóa xui 34/616
- 09 Aug 2019 Nghịch lý Icarus - Nghịch lý nói hay làm dở (Good idea, bad execution) 30/723
- 02 May 2025 Vì sao học giỏi mà vẫn nghèo, học dốt lại thành đạt trong cuộc sống? 28/104
- 02 Dec 2025 Chủ Nghĩa Gia Đình Trị (Nepotism) Làm Suy Giảm Sự Hài Lòng Và Niềm Tin Trong Công Việc Như Thế Nào? 28/54
- 15 Apr 2023 Nghịch lý từ câu chuyện “một chén gạo dưỡng ơn, một đấu gạo gây thù” 27/810
- 14 Sep 2024 11 Cơ Chế Tâm Lý Che Giấu Cần Nhận Diện Để Hiểu Bản Thân và Người Khác 25/506
- 30 Aug 2024 Friction points (điểm ma sát) là gì? 25/126
- 04 Aug 2025 “Xuyên Không” – Khi Giới Trẻ Khao Khát Trốn Thoát Khỏi Hiện Thực Hay Tìm Lối Đi Khác Biệt? 23/154
- 10 Sep 2024 Cây dừa giữa giông bão: Bình tĩnh sống giữa trạng thái “VUCA” 21/627
- 22 May 2022 Tư duy ngoài hộp (Thinking out of box) là gì? Tại sao quan trọng với sự phát triển của doanh nghiệp? 21/512
- 18 Jul 2020 Lợi ích cận biên (Marginal Utility) là gì? Qui luật lợi ích cận biên giảm dần 21/814
- 12 Jun 2022 Marcus Aurelius: Hạnh phúc phụ thuộc vào chất lượng của những suy nghĩ 20/524
- 13 Aug 2025 Hội chứng "imposter syndrome" là gì? 19/140
- 02 Oct 2024 Lời sấm của Tào Tháo: "Đảo ngược lời khuyên của vợ, thành công ắt đến" 18/59
- 01 Nov 2024 Đừng Chỉ Làm Việc, Hãy Trưởng Thành: Bốn Bài Học Từ Thiền Nhật Bản 18/212
- 04 Sep 2022 Hiệu ứng cánh bướm là gì? Ý nghĩa và tác động của hiệu ứng cánh bướm 18/680
- 02 Oct 2023 Ngôi Chùa Trăm Năm và Viên Gạch Vỡ: Bài Học Thấm Thía Về Lỗi Nhỏ Trong Bức Tranh Lớn 17/337
- 01 Jan 2025 [VietnamWorks] Chuyện công sở và các kỹ năng nghề nghiệp cho người Việt 17/141
- 01 Oct 2021 Sự Tự Điều Chỉnh (Self-Regulation) Là Gì? Tại Sao Nó Quan Trọng? 16/767
- 06 May 2025 Dấu hiệu thao túng Gaslighting là gì? Các cách "kháng" hành vi Gaslighting? 15/77
- 15 Mar 2024 Tê liệt vì suy nghĩ quá nhiều (Analysis Paralysis) là gì? 15/286
- 04 Feb 2025 Vibe là gì? Giải mã tần số rung động giúp bạn thu hút năng lượng tích cực 15/272
- 28 Feb 2025 “Học giỏi” hay “giỏi học”? 15/162
- 18 Mar 2025 Câu hỏi phỏng vấn nghề Data Annotator 15/403
- 09 Dec 2025 Hiệu Ứng Tàu Điện Ngầm - The Subway Effect 15/30
- 11 Dec 2024 Trust Issues Là Gì? Các Dấu Hiệu Nhận Biết 14/52
- 02 Aug 2022 BVP (Billable Viable Product) là gì? 14/102
- 19 Sep 2025 Luật chống ôm đồm (WIP limits): Làm ít hơn và chất hơn 14/55
- 09 Jan 2025 10 Nghịch Lý Cuộc Sống Từ Phim Upstream (nghịch hành nhân sinh): Đối Mặt Rủi Ro Trong Thời Đại VUCA 14/219
- 17 Feb 2025 Cảnh Giác Mất Tiền Oan Khi Mua Phần Mềm Nước Ngoài: Cái Bẫy Mang Tên “AUTO-RENEWAL” 14/82
- 01 Nov 2023 Lòng Tham Vi Tế: Khi Chúng Ta Chạy Theo Miễn Phí Mà Không Biết Đang Đánh Đổi Điều Gì 13/140
- 04 Nov 2025 Internal vs. External Locus of Evaluation: Bạn Đang Tìm Sự Công Nhận Từ Đâu? 13/43
- 27 Nov 2025 AI Đang “Giết Chết” Giá Trị Của Tấm Bằng Đại Học Như Thế Nào? 13/43
- 02 Sep 2025 Bốn Nhóm Người Dễ Bị “Brain Rot” Trên Mạng Xã Hội Và Cách Phòng Tránh 12/46
- 05 Aug 2025 Hiệu ứng Người Đứng Nhìn (Bystander Effect) trong môi trường doanh nghiệp: Nguyên nhân và giải pháp? 12/60
- 06 Dec 2023 Nghề "Data Annotation" là gì? 12/1899
- 02 Oct 2023 OCEAN: Mô hình 5 tính cách Big Five 12/300
- 13 Jan 2025 Du mục kỹ thuật số (Digital Nomad) là gì? 12/219
- 22 Sep 2024 Hội chứng Zeigarnik – Tại sao những công việc dở dang "đọng" lại trong trí nhớ lâu hơn các công việc đã hoàn thành? 11/102
- 10 Sep 2024 Tại sao những thứ chúng ta muốn lại ít khi có được? 11/238
- 03 Sep 2020 Hiệu ứng rắn hổ mang, Luật Goodhart, Campbell & Chuyện thi cử 11/223
- 22 May 2025 "Một nghề cho chín còn hơn chín nghề" còn đúng trong thời đại ngày nay không? 11/56
- 13 Sep 2025 Vanity Metrics: Follower tăng vọt nhưng doanh thu đứng yên 11/60
- 19 Jul 2023 3 cấp độ của thất bại và bí quyết "cái khó ló cái khôn" 10/101
- 18 Sep 2025 Bị sa thải sau 25 năm làm việc trong lĩnh vực công nghệ: Nỗi lo lắng, sự hy sinh và thực tế mà không ai dám nhắc đến 10/28
- 01 May 2025 Vì Sao Các Cửa Hàng Trung Quốc Không Vội Vã Phục Vụ Khách Hàng? 10/97
- 11 Sep 2020 Nghịch lý kinh doanh tại Mỹ: Chăm sóc khách hàng không tốt, nhưng công ty lại lãi lớn 9/167
- 12 Aug 2025 Hội chứng Imposter Syndrome: Vì sao Quản Lý Dự Án giỏi lại luôn nghĩ mình không đủ giỏi? 9/95
- 16 Aug 2025 Hoài nghi khoa học với 20 thuật ngữ bi quan về hiệu quả của Scrum 9/54
- 06 Feb 2025 Data Annotation - nghề mới mẻ của dân du mục số (digital nomad) 9/254
- 11 Sep 2025 Phát triển dự án CNTT cho khối Chính phủ/Nhà nước, vai trò nào "gánh team" nặng nhất? 9/16
- 13 Aug 2024 Cognitive friction (ma sát nhận thức) là gì? 8/48
- 11 May 2025 Từ điển kỹ thuật trong quản lý tài nguyên truy cập hệ thống (System Access Resource Management) 8/132
- 10 Sep 2025 Học Tài Thi Phận Là Gì? Cần Làm Gì Để Vượt Qua May Rủi? 8/35
- 14 Apr 2025 BÀI HỌC NGẮN SỐ #29: Ở tuổi 40, bạn nên đủ tỉnh táo để nhận ra điều này 8/84
- 01 Sep 2023 Định luật Goodhart và định luật Campbell - Nghịch lý về thành tích 8/212
- 23 May 2025 Funemployment: Khi Nghỉ Việc Không Còn Là Ác Mộng Mà Là Cơ Hội Làm Mới Cuộc Đời 8/47
- 09 Dec 2024 10 nghịch lý quản trị khiến tổ chức mãi loay hoay 8/145
- 01 Jul 2020 8 Thiên Kiến Nhận Thức Mà Người Quản Lý Dự Án Cần Cảnh Giác 7/73
- 16 Feb 2024 Nghịch lý của sự hoàn hảo: AI có thể quá tốt để sử dụng? 7/194
- 18 Jan 2025 Echoist là kiểu người gì? Echoist khác với người hướng nội và người ái kỷ như thế nào? 6/99
- 19 Mar 2025 Tạm Biệt ‘Copy & Paste’ – Thế Hệ Gen Alpha Đã Tạo Ra Một Thế Giới Mới Như Thế Nào? 6/96
- 11 Sep 2025 📚 Từ điển thuật ngữ về DevOps 6/50
- 27 Jan 2026 Thành công: Nỗ lực hay Chỉ là May mắn? 5/11
- 19 Apr 2025 BÀI HỌC NGẮN SỐ #30: Tự bảo vệ bản thân trước hiểm họa đến từ tương lai 3/28
- 14 Aug 2025 Áp lực của Project Manager (PM) trên 40 tuổi khi nộp đơn vào các công ty IT chỉ toàn nhân sự trẻ và năng động 3/16
- 30 Jan 2026 Trả thù bằng việc thức khuya (revenge bedtime procrastination): Khi ban đêm là khoảng thời gian duy nhất ta được làm người 3/8
- 15 Jan 2026 Đừng bao giờ tự vệ! Chiến thuật của Machiavelli giúp bạn đảo ngược thế trận như thế nào? 3/7
- 20 Nov 2025 Chuyện nghề nghiệp: Tôi đã chuyển từ vai trò “người giải quyết” sang “người định nghĩa vấn đề” như thế nào? 3/5
- 02 Feb 2026 Làm thế nào để tránh văn hóa nhóm độc hại trong phát triển phần mềm? 3/10
- 08 May 2024 Ghosting và Thao Túng Tâm Lý: Những Điều Gen Z Cần Biết để Bảo Vệ Bản Thân 3/97
- 15 Dec 2023 "Performative happiness" là gì? 2/26
- 29 Jan 2026 5 QUY LUẬT TÂM LÝ VÀ QUẢN TRỊ KINH ĐIỂN 1/8
- 15 Jan 2026 Quản lý độc hại (Toxic Management): Hiểu đúng bản chất - và cách đối phó /5
- 03 Feb 2026 25 năm trong ngành công nghệ và bài học sống sót giữa những đợt sa thải hàng loạt /5
- 19 Feb 2024 “Curse of Knowledge” khác với "Unknown knowns" như thế nào? /
Cô lập nơi công sở (Ostracism at work) - luôn bị gạt ra khỏi tập thể trong im lặng - là một hiện tượng tổ chức diễn ra hằng ngày ở hầu như mọi doanh nghiệp, ảnh hưởng đến cả quản lý lẫn nhân viên.
Cô lập nơi công sở là gì?
Theo Sandra Robinson – giáo sư hành vi tổ chức tại Đại học British Columbia (Canada) – và các cộng sự, cô lập nơi làm việc được định nghĩa là việc cố tình không thực hiện những hành động đáng lẽ phải có để tương tác với một cá nhân hay một nhóm. Nói cách khác, đó là sự không mời, không bao gồm, không lựa chọn hoặc không công nhận sự hiện diện của người khác trong môi trường làm việc.
Trong công việc, cô lập có thể xuất hiện trong cả tương tác chính thức và không chính thức.
Ở khía cạnh chính thức, cô lập thể hiện qua việc không trả lời email, không được mời tham gia họp, ý kiến bị phớt lờ hoặc tránh giao tiếp bằng ánh mắt. Khi một cá nhân bị đối xử như “không tồn tại” một cách có chủ đích và kéo dài, họ đang bị tẩy chay trong tổ chức.
Ở các tương tác không chính thức, cô lập thể hiện qua việc cố tình loại ai đó ra khỏi các cuộc trò chuyện xã giao, chẳng hạn như dừng cuộc nói chuyện khi người đó bước vào hoặc chuyển sang nói một ngôn ngữ mà người đó không hiểu.
Không được chú ý còn tệ hơn bị chú ý tiêu cực
Cô lập nơi công sở được xem là hình thức lệch chuẩn tinh vi nhất trong các hành vi tiêu cực tại nơi làm việc. Trái lại, những hành vi như bắt nạt hay quấy rối thường “ồn ào” hơn vì chúng tạo ra sự chú ý tiêu cực, dễ nhận thấy và dễ chứng minh.
Với cô lập, không có hành động nào được thực hiện. Thông qua né tránh và loại trừ, nạn nhân trải nghiệm cảm giác “không được chú ý”. Vì muốn tránh xung đột, tránh làm tổn thương trực diện, hoặc để tự bảo vệ bản thân hay tập thể, con người thường chọn im lặng thay vì thực hiện những hành động công khai như bắt nạt.
Chính vì vậy, việc xác định liệu cô lập có thực sự xảy ra hay không, cũng như ý đồ đằng sau hành vi đó, thường rất khó phát hiện và chứng minh. Điều này khiến người bị cô lập cảm thấy đau đớn và tổn thương hơn.
"Văn hóa đuổi việc" không tiếng động: Bài học từ Nhật Bản
Ở Nhật Bản, có một phương thức sa thải cực kỳ tinh vi. Người ta không mắng mỏ, không cắt lương, cũng không tạo ra xung đột trực diện. Bạn vẫn đi làm, vẫn chấm công, vẫn ngồi đúng cái bàn làm việc quen thuộc đó.
Chỉ có một thứ thay đổi: Công việc của bạn dần biến mất.
Một người từng làm việc lâu năm tại Nhật đã chia sẻ với mình rằng: “Bị đuổi việc chưa chắc đã là điều tồi tệ nhất. Tệ nhất là khi mình vẫn đi làm, nhưng không ai giao cho mình bất kỳ việc gì nữa.”
Nghe thì có vẻ "hời" – ngồi chơi xơi nước mà vẫn có lương? Nhưng thực tế lại là một đòn tấn công tâm lý nặng nề. Ở Nhật, bị sa thải công khai là mất đi thể diện và vị trí xã hội. Vì thế, doanh nghiệp chọn cách im lặng.
- Bạn không còn được gọi tên trong các cuộc họp.
- Những dự án mới không có phần của bạn.
- Bạn là người cuối cùng biết về những quyết định quan trọng.
Trong tâm lý học, công việc không chỉ trả lương mà còn mang lại cảm giác mình có ích. Khi bị "để yên" quá lâu, thứ bạn mất đi không phải thu nhập, mà là ý nghĩa của việc thức dậy mỗi sáng. Bạn rơi vào trạng thái "người thừa", và cuối cùng, sự tự trọng sẽ buộc bạn phải tự viết đơn xin nghỉ.
Nếu ở Nhật, sự cô lập mang tính giữ thể diện, thì ở Việt Nam, nó thường thực dụng hơn và gắn chặt với tiền thưởng cuối năm. Có 4 "kiểu chia tay" ngầm thường xuất hiện vào dịp này:
Kiểu 1: Cắt hợp đồng đúng lúc nhạy cảm
Doanh nghiệp chọn không gia hạn hợp đồng vào khoảng 1-2 tháng trước Tết với lý do: tái cơ cấu, tinh giản bộ máy. Về lý, họ đúng. Nhưng về tình, đó là một phép tính để né thưởng Tết. Người lao động ra đi trong sự cay cú vì cảm thấy sự cống hiện cả năm của mình bị tính toán chi li.
Kiểu 2: KPI bỗng nhiên... "trên trời"
Suốt cả năm mọi thứ vẫn ổn, nhưng đến tháng cuối cùng, KPI đột ngột dày lên, các deadline siết chặt, lỗi nhỏ nhất cũng bị soi kỹ. Nguy hiểm nhất là kiểu này khiến nhân viên tự trách bản thân, nghĩ rằng mình kém cỏi, trong khi thực tế là "thước đo" đã bị thay đổi để tạo áp lực cho bạn tự rút lui.
Kiểu 3: Rút dần công việc (Mô hình Nhật Bản)
Bạn vẫn ở đó, nhưng công việc được giao chỉ là những việc lặt vặt, không có tương lai (kiểu "bổ cam, xách nước, pha trà"). Những dự án quan trọng không còn tên bạn. Bạn bị đẩy ra khỏi dòng chảy chính của công ty cho đến khi cảm thấy lạc lõng đến mức không thể chịu nổi.
Kiểu 4: Cô lập mềm (Silent Treatment)
Đồng nghiệp bắt đầu coi bạn như người ngoài. Bạn không được mời vào các nhóm chat dự án, không ai hỏi ý kiến bạn. Sự cô lập này đau đớn ở chỗ nó không có sự kiện rõ ràng để bạn khiếu nại, nhưng mỗi ngày đi làm đều nặng nề như đeo đá.
Vì sao cô lập nơi công sở đáng quan tâm?
Việc đối xử với ai đó như một “thực thể vô hình” không chỉ ảnh hưởng đến hiệu suất và năng suất làm việc, mà còn gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần của họ.
Một số người phản ứng bằng các hành vi chống đối xã hội, chẳng hạn như phá hoại tài sản của tổ chức như một hình thức trả đũa. Ngược lại, một số khác lại chọn cách ứng xử tích cực, như giúp đỡ đồng nghiệp nhiều hơn để được chấp nhận và củng cố các mối quan hệ nhằm “hòa nhập để tồn tại”.
Các thí nghiệm trong phòng thí nghiệm năm 2019 cho thấy: nỗi đau tâm lý hoặc cảm xúc khi bị từ chối, loại trừ hoặc phớt lờ tương đương với nỗi đau của một chấn thương thể chất. Một trong những lý do là vì việc bị coi là không đáng được chú ý là điều vô cùng khó chịu, đặc biệt khi bản chất im lặng của hiện tượng này khiến nạn nhân không thể hiểu rõ động cơ của người gây ra nó.
Cô lập nơi công sở dưới góc nhìn văn hóa
Bối cảnh văn hóa đóng vai trò then chốt trong cách con người phản ứng và đối phó với sự loại trừ. Việc hiểu sâu về cô lập nơi công sở dưới lăng kính văn hóa là rất quan trọng, bởi nó có khả năng dự đoán mạnh mẽ các phản ứng của nhân sự chủ chốt.
Văn hóa quy định các chuẩn mực xã hội, từ đó ảnh hưởng đến cách con người diễn giải các tín hiệu xã hội trong đời sống hằng ngày.
Ở các quốc gia phương Tây, biểu hiện cảm xúc thường phù hợp với trạng thái cảm xúc bên trong, và sự chỉ trích thường được thể hiện trực tiếp, rõ ràng và chính thức. Ví dụ, nếu ai đó tức giận, họ có thể lớn tiếng thể hiện sự bực bội. Do đó, người phương Tây thường xem việc bị phớt lờ hay từ chối là hành vi phản xã hội.
Ngược lại, ở nhiều nền văn hóa phương Đông, đối đầu trực diện thường bị tránh né để duy trì các mối quan hệ xã hội, và cảm xúc có xu hướng bị kìm nén. Vì vậy, giao tiếp gián tiếp thông qua ngôn ngữ cơ thể, sự im lặng hay nét mặt là cách biểu đạt phổ biến, nơi con người rút ra kết luận từ những gì không được nói ra.
Các nghiên cứu gần đây cho thấy những nền văn hóa đề cao hòa hợp xã hội và mối quan hệ liên cá nhân, điển hình là các nền văn hóa phương Đông, thường nhạy cảm hơn với sự cô lập. Trong những xã hội này, cô lập thường được sử dụng như một phản ứng đối với các hành vi thiếu chuẩn mực hoặc bất lịch sự. Do đó, cô lập trở thành một chiến lược “dễ chấp nhận” trong các nền văn hóa đề cao tính phụ thuộc lẫn nhau, nhằm tránh đối đầu và duy trì hòa khí.
Trong một cuộc phỏng vấn thuộc nghiên cứu về cô lập tại Oman và Vương quốc Anh, một quản lý trung cấp người Oman chia sẻ lý do ông chọn cô lập thay vì đối đầu với nhân viên:
Các nhà nghiên cứu chỉ mới gần đây nhận ra rằng, dù hình thức cô lập có thể giống nhau giữa các nền văn hóa, nhưng cách phản ứng và đối phó với nó lại mang tính đặc thù văn hóa. Do đó, vẫn còn nhiều điều chưa được làm rõ về cách văn hóa ảnh hưởng đến cô lập trong môi trường làm việc, cũng như các yếu tố tổ chức nào thúc đẩy hành vi này ở những bối cảnh khác nhau.
Hãy chia sẻ câu chuyện của bạn!
Khám phá thêm các chủ đề sau
Đọc thêm: Hướng dẫn hợp tác viết bài (guest blogging)
Các chủ đề được quan tâm nhiều nhất
CHIA SẺ BÀI VIẾT
Link copied!