Cá nhân hóa việc học là việc tạo ra nội dung cụ thể hướng đến một cá nhân cụ thể. Loại hình tùy chỉnh này hoàn toàn phụ thuộc vào nhu cầu riêng biệt và năng lực học tập của người dùng.

Sau sự bùng nổ của các nền tảng học tập trực tuyến (e-learning) vào năm 2020, các công nghệ học tập thích ứng (adaptive learning) đã trở nên quan trọng trong toàn bộ ngành giáo dục. Một trong những cách tốt nhất để các công ty dẫn đầu về công nghệ giáo dục (edtech) khẳng định vị thế là thông qua việc hoàn thiện nghệ thuật tùy chỉnh lộ trình học tập. Các nền tảng sử dụng hệ thống gia sư thông minh (smart tutoring systems), chấm điểm và đánh giá tự động, cùng với chatbot đã giúp giáo dục thực sự dễ tiếp cận.

Nhưng điều gì chính xác đang làm cho tính bao trùm này trở nên khả thi? Câu trả lời chính là AI trong giáo dục.

Phiên bản trí tuệ nhân tạo phổ biến nhất đang được sử dụng trong việc cá nhân hóa không gian học tập kỹ thuật số là Gen AI, hay trí tuệ nhân tạo tạo sinh (generative artificial intelligence). Công nghệ này tạo ra các phản hồi mang tính trò chuyện và giống con người. Trong bài viết này, hãy cùng khám phá vai trò của AI trong giáo dục trực tuyến và xem xét cách thức công nghệ này tạo ra việc học siêu cá nhân hóa (hyper-personalized learning).

AI trong giáo dục: Sự trỗi dậy của học tập thích ứng (adaptive learning)

Học tập thích ứng (adaptive learning) là phương pháp mà các nền tảng học tập trực tuyến (e-learning) sử dụng AI để cá nhân hóa việc học. Phương pháp này sử dụng các thuật toán để phân tích dữ liệu và điều chỉnh nội dung giáo dục dựa trên cá tính (persona) và năng lực của người học.

Các hệ thống sử dụng giải pháp học tập dựa trên AI có thể cung cấp nội dung siêu cá nhân hóa (hyper-personalized content), thực hiện các hoạt động huấn luyện và khai vấn (coaching), và đưa ra phản hồi thực tế, có thể đo lường được trong khi vẫn thu hút người học tích cực. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo cụ thể này đã và đang làm giảm khối lượng công việc thủ công và lặp đi lặp lại của các nhà giáo dục và quản trị viên.

Các công nghệ học tập thích ứng (adaptive learning technologies) sử dụng các lộ trình học tập cụ thể, logic điều kiện (conditional logic) và các thuật toán để mang lại cho người học quyền tự chủ lớn hơn. Công nghệ này cũng giúp các quản trị viên thúc đẩy các cuộc trò chuyện dựa trên phản hồi cho cả nhà giáo dục và người học. Đối với giáo viên, giáo dục hỗ trợ bởi AI giúp tiếp cận người học ở mức độ cơ bản.

AI tạo ra các lộ trình học tập siêu cá nhân hóa như thế nào?

Việc học cá nhân hóa với AI đã giúp học sinh gặp khó khăn trong học tập hoặc lo lắng xã hội cảm thấy thoải mái hơn trong lớp học. Đối với những người học khuyết tật (specially-abled learners), giáo dục trực tuyến đang ngày càng dễ tiếp cận hơn. Học tập thích ứng có thể được siêu cá nhân hóa thành:

• Phong cách học qua thính giác (Auditory learning style): Người học có quyền truy cập vào các podcast tường thuật, bài giảng được ghi âm và các tùy chọn chuyển văn bản thành giọng nói do AI hỗ trợ (AI-assisted text-to-speech options). Các chatbot trò chuyện bằng AI (AI conversational chatbots) đã trở nên phổ biến trong môi trường học tập này.
• Phong cách học qua thị giác (Visual learning style): Trong phương pháp này, người học dựa vào đồ họa thông tin trực quan (visual infographics), video và sơ đồ để hỗ trợ việc học. Sự hỗ trợ của thực tế tăng cường (augmented reality - AR) và thực tế ảo (virtual reality - VR) đang làm cho phong cách học tập này trở nên hấp dẫn hơn.
• Phong cách học qua vận động (Kinesthetic learning style): Phong cách này đã tồn tại trong nhiều thập kỷ nhưng chỉ gần đây mới trở nên nổi bật hơn trong việc học trực tuyến tổng quát. Giáo dục vận động bao gồm các phương pháp học tập xúc giác (tactile learning methods) và mô phỏng. Các công nghệ được AI hỗ trợ như AR/VR, hệ thống theo dõi chuyển động (motion tracking systems) và nhập vai động (dynamic role-playing) cho nội dung giáo dục được trò chơi hóa (gamified educational content) đang làm cho việc học vận động trở nên hiệu quả.

Các tính năng của một nền tảng học tập trực tuyến (e-learning) phản hồi nhanh và phù hợp

Đánh giá thích ứng (Adaptive assessment)

Các bài đánh giá truyền thống, dù rất quan trọng, nhưng có thể tốn rất nhiều thời gian. Nhìn chung, các bài đánh giá như vậy chỉ tiết lộ mức độ "thất bại" hoặc "tiến bộ" chứ không cung cấp bất kỳ thông tin chi tiết có giá trị nào về cách học sinh có thể cải thiện thành tích của mình.

Với các bài đánh giá thích ứng (adaptive assessments), người học không chỉ được kiểm tra mức độ sẵn sàng mà còn nhận được phản hồi được tuyển chọn. Các bài đánh giá do AI thúc đẩy làm nổi bật các lỗ hổng kiến thức tiềm ẩn và cho người học thấy những điểm họ cần tập trung.

Các mô-đun học tập trực tuyến (E-learning modules)

Trong các trường hợp người học cần nâng cao kỹ năng (upskill) hoặc tìm hiểu về một chủ đề cụ thể, các mô-đun học tập trực tuyến (e-learning modules) là lựa chọn tốt nhất. Đây là các đơn vị tương tác, khép kín, tập trung vào một khía cạnh của một chủ đề giáo dục lớn hơn.

Ví dụ, một mô-đun học tập trực tuyến về cách nói tiếng Anh chuyên nghiệp trái ngược với việc học toàn diện Ngữ pháp và Văn học tiếng Anh. Đây là những đơn vị ngắn hơn với các bài đánh giá cỡ nhỏ và các nhiệm vụ liên quan đến nhiều yếu tố đa phương tiện và tài liệu đọc tương tác.

Gia sư ảo (Virtual tutoring)

Gia sư ảo là các hệ thống thông minh sử dụng các thuật toán máy học (machine learning - ML) và xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) để trò chuyện với người học một cách linh hoạt. Gia sư ảo có thể thích ứng dựa trên phong cách và tốc độ học tập của người học.

Họ có thể giúp học sinh cảm thấy tự tin và thoải mái hơn với chương trình giảng dạy. Gia sư ảo áp dụng tâm lý học nhận thức và hành vi kết hợp với các lý thuyết giáo dục.

Chatbot hữu ích

Các chatbot do AI thúc đẩy (AI-driven chatbots) hỗ trợ việc học cá nhân hóa vì chúng hoạt động như những trợ lý giảng dạy 24/7. Các chatbot giáo dục này có thể trả lời bất kỳ câu hỏi nào của học sinh, giải thích mọi chủ đề một cách dễ dàng và hướng dẫn người học cách cải thiện thành tích bằng ngôn ngữ họ thích.

Điều này giúp học sinh không cảm thấy quá tải hoặc mắc các vấn đề về lòng tự trọng. Các chatbot luôn ở đó để giúp người học cảm thấy thoải mái hơn trong suốt quá trình học tập trực tuyến.

Nội dung được trò chơi hóa (Gamified content)

Vai trò của AI trong việc tạo ra trải nghiệm học tập tùy chỉnh cho học sinh được thể hiện rõ nhất qua sự ra đời của nội dung trực tuyến được trò chơi hóa (gamified online content). Nội dung trên các nền tảng học tập trực tuyến như vậy không chỉ thích ứng linh hoạt với đầu vào của người dùng mà còn khiến việc học giống như một trò chơi nhỏ.

Các công ty cung cấp dịch vụ phát triển công nghệ giáo dục tùy chỉnh (custom edtech development services) tập trung vào việc lồng ghép các yếu tố trò chơi vào nội dung học thuật vốn đơn điệu. Các yếu tố trò chơi như săn khoang báu, nhập vai cho các nhiệm vụ và thử thách dựa trên nhiệm vụ, chuỗi chiến thắng (winning streaks) và bảng xếp hạng (leaderboards) làm cho quá trình học tập thực sự mang tính tương tác và cộng đồng.

Phương pháp này hỗ trợ sự cạnh tranh lành mạnh đồng thời cho phép học sinh tương tác với nhau và xây dựng cộng đồng. Điểm số, huy hiệu, cúp hoặc các hệ thống phần thưởng khác trực tiếp công nhận thời gian và nỗ lực mà học sinh đầu tư.

Những thách thức khi chỉ phụ thuộc vào AI trong giáo dục

Mỗi phương pháp giáo dục đều có những thách thức và lợi ích nhất định. Mặc dù AI trong giáo dục giúp tạo ra các lộ trình học tập tập trung hơn vào cá nhân, nhưng phương pháp này vẫn có những hạn chế nhất định. Mối quan tâm chính khi sử dụng AI ngày càng tăng là các vấn đề về dữ liệu và quyền riêng tư. AI cũng rất dễ bị phân biệt đối xử và thiên vị (discrimination and biases), vì vậy cần cẩn trọng để đảm bảo không có sự thiên vị nào như vậy tồn tại trong quá trình huấn luyện.

Với việc hầu hết các tương tác giữa người với người được tự động hóa, các hệ thống này có thể thiếu sự hiện diện của con người. Tuy nhiên, các doanh nghiệp xuất sắc trong việc chế tạo hệ thống cá nhân hóa giáo dục, rất coi trọng quyền riêng tư dữ liệu và an ninh mạng (cybersecurity). Ngay cả khi có sự xuất hiện của gia sư ảo và chatbot, sự giám sát của con người vẫn là điều cần thiết.

Lời kết

AI trong giáo dục dựa trên phương pháp lấy con người làm trung tâm đang có vị thế độc tôn để giải quyết một số thách thức cấp bách nhất trong giáo dục. Như UNESCO đã nhấn mạnh, với việc sử dụng AI đúng đắn và có đạo đức, giáo dục có thể trở nên thực sự phổ quát và mang lại các cơ hội học tập suốt đời.

Nhiều chính phủ trên khắp Hoa Kỳ, Vương quốc Anh, Singapore, Hàn Quốc và Ấn Độ đang tích cực tiên phong trong việc học tập công bằng do AI thúc đẩy. Việc khai thác một cách có chừng mực và thông minh toàn bộ tiềm năng của AI trong giáo dục trực tuyến có thể đảm bảo rằng các ứng dụng của AI được dẫn dắt bởi các nguyên tắc cơ bản về tính công bằng và tính bao trùm .