Giá trị con người nằm ở đâu trong thời đại AI và Robot?
Last updated: February 20, 2026 Xem trên toàn màn hình
- 12 Nov 2024
"Nhân tình thế thái" là gì? "Thời thế" là gì? 65/1799 - 26 Sep 2024
"Ăn mày quá khứ" nghĩa là gì? 62/2118 - 01 Sep 2022
Thiên kiến xác nhận (Confirmation Bias) có phải là một dạng bảo thủ? 46/762 - 26 Jul 2024
"Khổ tận cam lai" - Làm thế nào để chuyển hóa từ khổ thành sướng? 44/2635 - 20 Nov 2025
Quá trình tìm kiếm việc làm đang bị “vỡ vụn” như thế nào? 38/89 - 04 May 2024
Hiệu ứng FOMO trong phát triển phần mềm 26/390 - 04 Oct 2023
Authority bias (Thiên kiến uy quyền) là gì? 24/628 - 12 Jun 2022
Marcus Aurelius: Hạnh phúc phụ thuộc vào chất lượng của những suy nghĩ 23/531 - 10 Sep 2024
Cây dừa giữa giông bão: Bình tĩnh sống giữa trạng thái “VUCA” 22/637 - 01 Mar 2024
Google thử nghiệm Search AI (Search Generative Experience - SGE) 22/396 - 16 Apr 2025
Lãnh đạo linh hoạt: Hành động (Bias for Action) hay không hành động (Non-Action)? 22/75 - 08 Dec 2023
Giải mã bí mật của trò chơi vô hạn và hữu hạn 21/448 - 19 Jun 2024
Giải mã AI, ML và DL: Chìa khóa nắm bắt xu hướng chuyển đổi số 20/203 - 05 Sep 2025
“Lời Khuyên”: Thuận lý thì ít, nghịch lý thì nhiều. Suy nghĩ không giống nhau thì không nên khuyên nhau. 20/81 - 10 Aug 2020
Bạn có biết quy tắc thất bại nhanh: Fail early, fail often, fail cheap, but always fail forward 20/175 - 15 Aug 2025
Dự án phần mềm bị trì hoãn và vấn đề "akrasia" 19/64 - 11 Mar 2025
Thiên hướng Hành động (Bias for Action) và Thiên hướng Quy trình (Bias for Process) tác động tiêu cực tới "đổi mới và sáng tạo" như thế nào? 18/101 - 15 Jan 2026
Đừng bao giờ tự vệ! Chiến thuật của Machiavelli giúp bạn đảo ngược thế trận như thế nào? 18/24 - 27 Jun 2025
Avatar AI trong Metaverse: Cách Những Thực Thể Số Đang Tái Định Nghĩa Bản Sắc và Tương Tác Xã Hội 17/206 - 18 Mar 2025
Câu hỏi phỏng vấn nghề Data Annotator 17/413 - 27 Nov 2025
AI Đang “Giết Chết” Giá Trị Của Tấm Bằng Đại Học Như Thế Nào? 17/47 - 06 Dec 2023
Nghề "Data Annotation" là gì? 16/1913 - 01 Sep 2025
AI đang thay đổi khoa học quản trị hiện đại như thế nào 15/63 - 28 Nov 2025
AI có thể chống lại “tư duy bầy đàn” trong doanh nghiệp? 15/40 - 08 Dec 2023
Hiệu ứng Barnum là gì? Hiệu ứng Barnum tốt hay xấu? 14/437 - 07 Feb 2025
Buyer’s remorse: Sự hối hận của người mua sau khi chốt đơn mua hàng 14/148 - 02 Jul 2025
Doanh nghiệp đối diện CHI PHÍ ẨN khi không áp dụng "AI Agents": Lộ diện nguy cơ tụt hậu 13/66 - 06 Feb 2025
Data Annotation - nghề mới mẻ của dân du mục số (digital nomad) 13/261 - 20 Nov 2025
Chuyện nghề nghiệp: Tôi đã chuyển từ vai trò “người giải quyết” sang “người định nghĩa vấn đề” như thế nào? 13/21 - 01 Aug 2024
Infomercial - Chiến thuật "cô đọng" điều gì đó trong đầu người dùng 12/421 - 14 Aug 2025
Văn bản do AI tạo ra có cấu trúc khác với văn bản con người tạo ra như thế nào? 12/50 - 23 Aug 2024
Nghịch lý toán học chứng minh giới hạn của AI 12/289 - 27 Nov 2024
Ứng dụng AI theo dõi thu chi gây sốt vì 'mắng' người tiêu tiền 11/153 - 01 Aug 2022
Đỉnh cao ứng xử của kẻ trí tuệ: Nhìn thấu không nói, biết người không bình, hiểu lý không tranh 11/394 - 02 Aug 2024
Tổng hợp các câu nói động lực - chất xúc tác cho sự phát triển bản thân 11/141 - 11 Sep 2025
Phát triển dự án CNTT cho khối Chính phủ/Nhà nước, vai trò nào "gánh team" nặng nhất? 11/18 - 06 Dec 2025
Sức mạnh của phương pháp 30-for-30: Bạn đã bao giờ cam kết 30 ngày liên tục cho một mục tiêu? 11/60 - 09 Apr 2025
10 bẫy thao túng bạn có thể chưa biết 11/131 - 22 May 2025
"Một nghề cho chín còn hơn chín nghề" còn đúng trong thời đại ngày nay không? 11/59 - 14 Aug 2025
Áp lực của Project Manager (PM) trên 40 tuổi khi nộp đơn vào các công ty IT chỉ toàn nhân sự trẻ và năng động 10/25 - 04 Sep 2020
IQ, EQ hay LQ quan trọng nhất trong thời đại 4.0? 10/563 - 21 Mar 2024
12 triết lý sống tối giản bạn nên biết 10/150 - 19 Jan 2025
AI Agents: Ngọn Hải Đăng Dẫn Lối Khởi Nghiệp Trong Kỷ Nguyên Số 9/176 - 13 Apr 2023
Mặt Tối Của Công Nghệ AI: Bốn Vấn Đề Tiềm Ẩn 9/60 - 30 Jan 2026
Vượt qua cơn bão sa thải nhân viên công nghệ: Những đêm thức trắng, phần mềm bị lỗi và hội chứng kẻ giả mạo (Impostor Syndrome) 8/12 - 14 Apr 2025
BÀI HỌC NGẮN SỐ #29: Ở tuổi 40, bạn nên đủ tỉnh táo để nhận ra điều này 8/87 - 11 Oct 2025
4 tầng nhận thức của con người 7/13 - 03 Feb 2026
25 năm trong ngành công nghệ và bài học sống sót giữa những đợt sa thải hàng loạt 7/12 - 02 Jul 2025
Internet đang bị nuốt chửng bởi những con quái vật "AI" như thế nào? 6/66 - 23 Apr 2025
Multimodal Agent AI – Cuộc cách mạng trong tương tác người – máy 6/147 - 03 May 2024
AI Đàm Thoại (Conversational AI) – Cuộc Cách Mạng Công Nghệ Đầy Hứa Hẹn 6/177 - 19 Apr 2025
BÀI HỌC NGẮN SỐ #30: Tự bảo vệ bản thân trước hiểm họa đến từ tương lai 4/30 - 12 May 2024
Groan Zone là gì? Khi mọi quan điểm va chạm, đâu là cách biến Groan Zone thành động lực đổi mới? 4/43 - 19 Feb 2026
Trí tuệ nhân tạo (AI) không tạo ra tương lai… mà đang tái thiết thời Trung cổ 4/6
Khai Bút Đầu Năm 2026
Tôi còn nhớ đầu năm 2022 khi tôi viết về cảm xúc sốc của mình lúc lần đầu sử dụng ChatGPT, khi công cụ này vừa được công bố. Chỉ trong 3 tháng, hơn 100 triệu người dùng đã tham gia. Một con số khiến cả thế giới kinh ngạc.
Đến nay, ChatGPT và các công cụ tương tự như Gemini, Claude, Grok, Deepseek… đã thông minh hơn rất nhiều. Những gì AI có thể làm hôm nay vượt xa trí tưởng tượng của chúng ta chỉ vài năm trước. Rất nhiều bài viết, podcasts, talkshows nói về việc AI đang làm biến đổi cấu trúc thị trường lao động.
Tết năm nay, chương trình Xuân trên CCTV (Trung Quốc) tiếp tục gây chấn động khi những humanoid robots biểu diễn võ thuật, nhào lộn, múa côn với khả năng mà người bình thường khó có thể làm được. Những cỗ máy ấy dùng AI làm “bộ não”, có thể học hỏi và chia sẻ dữ liệu với nhau chỉ trong vài giây.
Tôi xem mà vừa phấn khích trước tốc độ phát triển khoa học thần kỳ, vừa có chút lo lắng. Không lâu nữa, những robot này có thể thay thế phần lớn công việc tay chân của con người.
Đúng ra tôi phải mừng chứ. Vậy tại sao tôi lại lo?
Có lẽ vì tôi nhận ra rằng AI đang thay đổi cấu trúc lao động trí tuệ ở tầng cao, còn humanoid robots đang dần thay đổi cấu trúc lao động ở tầng tay chân và sản xuất. Nếu xu thế này tiếp tục, gần như toàn bộ cấu trúc lao động của xã hội sẽ bị tái định hình.
Con người chúng ta thường vô thức gắn giá trị của mình với nghề nghiệp và vị trí xã hội: Giám đốc, Bác sĩ, Luật sư, Trưởng phòng… Chúng ta tự hào vì năng lực chuyên môn, vì sự giỏi giang, vì vai trò mình đảm nhiệm hay khả năng làm ra tiền.
Nhưng nếu một ngày nào đó AI và robots có thể làm phần lớn những việc ấy nhanh hơn, chính xác hơn, bền bỉ hơn… thì câu hỏi sẽ xuất hiện:
“Giá trị của tôi nằm ở đâu?”
Tôi nghĩ nỗi lo thật sự không phải vì AI thông minh hơn ta và robot mạnh hơn ta. Mà vì đa số chúng ta đang đồng nhất giá trị bản thân với giá trị vật chất mà mình tạo ra. Nếu công việc thay đổi, vai trò thay đổi, thu nhập thay đổi… thì ta dễ cảm thấy mình bị lung lay.
Trong suốt lịch sử, mỗi cuộc cách mạng công nghệ đều làm biến mất một số nghề, nhưng đồng thời mở ra những lĩnh vực mới. Nhưng con người không biến mất. Chúng ta chỉ thay đổi cách làm việc và cách sống.
Có lẽ trong thời đại AI, điều bị thách thức không chỉ là nghề nghiệp, mà là cách chúng ta định nghĩa chính mình. Không phải người thông minh nhất sẽ tồn tại. Không phải người mạnh nhất sẽ tồn tại. Mà là người có khả năng thích nghi.
Nhưng thích nghi không chỉ là học thêm kỹ năng mới. Thích nghi còn là dám buông bỏ định kiến cũ, dám cập nhật “hệ điều hành” tư duy của chính mình, và giữ được tâm thế an nhiên khi dòng đời vạn biến.
Có thể trong tương lai, công việc chúng ta làm sẽ khác hôm nay.
Nhưng nếu chúng ta giữ được khả năng học hỏi, khả năng thích nghi, can đảm ra quyết định và chịu trách nhiệm với quyết định của mình để sống có ý nghĩa thì giá trị con người không hề mất đi – nó chỉ chuyển sang một hình thái mới.
Đầu năm mới, tôi chọn nhìn AI và humanoid robots không chỉ như mối đe dọa, mà như một lời nhắc:
🔴Đừng đóng khung giá trị của mình trong một chức danh hay một kỹ năng.
🟢Hãy nâng cấp chính mình cùng với thời đại.
Chúc các bạn một năm mới: Trường – An – Khang – Tuệ – Mẫn.
| About the Author | Trương Nguyện Thành | Giáo sư, Đại học Minnesota | Trương Nguyện Thành (1961) là một giáo sư đại học, hiện đang giảng dạy tại ĐH Utah, trước đó có từng có thời gian giảng dạy và công tác tại Viện Khoa học và Công nghệ tính toán Thành phố Hồ Chí Minh, Đại Học Hoa Sen và hiện nay là Đại Học Văn Lang. |







Link copied!
Mới cập nhật