Phân biệt Thiên Kiến (Bias) và Định Kiến (Prejudice)
Published on: September 18, 2025
Last updated: July 18, 2026 Xem trên toàn màn hình
Last updated: July 18, 2026 Xem trên toàn màn hình
Recommended for you
- 06 Nov 2024
Các tài liệu URD và SRS khác nhau như thế nào? 360/448 - 10 Apr 2025 [Giải mã CMS] Phân biệt "Curated Picks" và "Editor's Picks" 176/240
- 04 Feb 2024 Quiet firing là gì? Làm thế nào để nhận diện? 173/189
- 02 Dec 2025 Chủ Nghĩa Gia Đình Trị (Nepotism) Làm Suy Giảm Sự Hài Lòng Và Niềm Tin Trong Công Việc Như Thế Nào? 172/209
- 04 Feb 2026 Cô lập nơi công sở (Workplace Ostracism): Một hành vi thường bị hiểu lầm 169/214
- 08 Aug 2024 Phân biệt mô hình MLP với mô hình BVP 141/280
- 10 Sep 2023 Định luật Murphy giải thích tại sao chúng ta luôn gặp xui xẻo vào những lúc tưởng thuận lợi 140/1054
- 19 Feb 2026 Trí tuệ nhân tạo (AI) không tạo ra tương lai… mà đang tái thiết thời Trung cổ 126/144
- 09 Mar 2025 [Góc nhìn chuyển đổi số]: Có Business Rules, tại sao không có Business Principles? 124/201
- 16 May 2025 Phân biệt Statement Of Work (SOW) và Project Scope Statement 122/303
- 17 Apr 2025 Phân biệt ẨN DỤ TRI NHẬN, ẨN DỤ TỪ VỰNG và ẨN DỤ TU TỪ 122/187
- 02 Sep 2025 Bốn Nhóm Người Dễ Bị “Brain Rot” Trên Mạng Xã Hội Và Cách Phòng Tránh 120/173
- 05 Aug 2025 "Nói láo" khác với "nói dối" như thế nào? 119/264
- 05 Sep 2025 “Lời Khuyên”: Thuận lý thì ít, nghịch lý thì nhiều. Suy nghĩ không giống nhau thì không nên khuyên nhau. 117/216
- 16 May 2025 [Giải mã SEO] Phân biệt Pillar content, Topic cluster content và Cornerstone content 117/186
- 01 Nov 2023 Lòng Tham Vi Tế: Khi Chúng Ta Chạy Theo Miễn Phí Mà Không Biết Đang Đánh Đổi Điều Gì 115/282
- 12 Feb 2024 Scrum vs Kanban – Khác nhau ở đâu? 113/158
- 30 Jan 2026 Trả thù bằng việc thức khuya (revenge bedtime procrastination): Khi ban đêm là khoảng thời gian duy nhất ta được làm người 110/126
- 02 Feb 2026 Làm thế nào để tránh văn hóa nhóm độc hại trong phát triển phần mềm? 109/139
- 07 Nov 2024 Sweet Spot: Khi đam mê, năng lực và giá trị thị trường gặp nhau 103/206
- 29 Aug 2023 Phân biệt Accountable và Responsible? 102/263
- 06 Dec 2025 Sức mạnh của phương pháp 30-for-30: Bạn đã bao giờ cam kết 30 ngày liên tục cho một mục tiêu? 99/153
- 18 Jan 2025 Echoist là kiểu người gì? Echoist khác với người hướng nội và người ái kỷ như thế nào? 98/202
- 08 May 2024 Ghosting và Thao Túng Tâm Lý: Những Điều Gen Z Cần Biết để Bảo Vệ Bản Thân 96/206
- 12 Aug 2025 Hội chứng Imposter Syndrome: Vì sao Quản Lý Dự Án giỏi lại luôn nghĩ mình không đủ giỏi? 92/204
- 11 Dec 2024 Trust Issues Là Gì? Các Dấu Hiệu Nhận Biết 91/144
- 01 Jun 2025 PMP Cheat Sheet: 25 Cặp Thuật Ngữ Dễ Nhầm Lẫn 87/159
- 04 Feb 2022 Phân biệt lập trình viên (programmer) và kỹ sư phần mềm (software engineer) 87/217
- 19 Mar 2023 Post-mortem và Retrospective: Khác biệt là gì? 87/428
- 11 Mar 2024 30 câu hỏi về triết lý sống sách vở không dạy 87/238
- 09 Aug 2019 Nghịch lý Icarus - Nghịch lý nói hay làm dở (Good idea, bad execution) 85/921
- 03 Mar 2026 10 kiểu lãnh đạo khiến nhân sự liên tục đội nón ra đi 85/103
- 15 Dec 2023 "Performative happiness" là gì? 83/134
- 11 Dec 2023 Phân biệt Vendor Management và Supplier Relationship Management (SRM) 82/153
- 30 Aug 2024 Suy ngẫm: 30 nguyên tắc xử thế trong quan hệ xã hội 73/210
- 17 Apr 2026 Nâng cấp tư duy: Hiểu cách não bạn đánh lừa chính bạn 69/80
- 13 Apr 2025 Phân biệt MLP (Minimum Lovable Product) và State-of-the-art Product 68/180
- 29 Apr 2026 Tất cả các loại "ẢO" trong cuộc sống hiện đại 67/78
- 13 Aug 2025 Hội chứng "imposter syndrome" là gì? 40/295
- 20 Feb 2026 Office GAME: "Luật chơi ngầm" tại nơi làm việc diễn ra như thế nào? 27/98
- 02 Jul 2026 Dark Patterns (giao diện thao túng) là gì? 23/25
- 10 Jul 2026 Ngụy biện dựa vào uy tín (Appeal to Authority) là gì? 18/22
- 12 Sep 2024 Hiện tượng ”Phông Bạt” từ góc nhìn Tâm Lý Học 3/696
- 16 Jul 2026 Phân biệt Code Switching và Context Switching 1/1
- 09 Jul 2026 Hiệu ứng Pratfall: Tại sao "thánh" cũng cần những lúc... vụng về? /
Thiên kiến (Bias) là sự thiên vị hoặc nghiêng về phía ủng hộ hoặc phản đối một ai đó hoặc một điều gì đó, thường dẫn đến một quan điểm thiếu công bằng.
Bias là những "lối tắt" mà não bộ tự tạo ra để xử lý thông tin nhanh hơn. Tuy nhiên, chính những lối tắt này lại khiến chúng ta đưa ra những nhận định mang tính chủ quan, phiến diện về con người hoặc sự vật dựa trên kinh nghiệm hoặc định kiến cá nhân thay vì dữ liệu thực tế.
Từ “thiên” (偏) ở đây có nghĩa là nghiêng, là lệch qua một bên. “Thiên kiến” là một góc nhìn hẹp hay một cái biết nghiêng về một chiều hay một phía nào đó. Ví dụ nếu ta thích một quan điểm sống nào đó, thường chúng ta có xu hướng chỉ thích nghe những thông tin củng cố cho sở thích của mình và cảm thấy khó chịu (có thể tức giận) khi nghe những điều ngược lại.
Định kiến (Prejudice) là một loại định kiến cụ thể, liên quan đến việc hình thành những phán xét hoặc ý kiến tiêu cực được định sẵn về một người chỉ dựa trên nhóm xã hội của họ thay vì dựa trên thực tế hoặc trải nghiệm thực tế.
Trong tiếng Việt, định kiến đôi khi cũng được gọi là thành kiến.
Phân tích sự khác biệt
Định nghĩa & Phạm vi:
- Thiên kiến (Bias): Là một thuật ngữ rộng hơn, đôi khi mang nghĩa trung lập, chỉ đơn giản là việc có một góc nhìn phiến diện (ví dụ: ủng hộ đội thể thao này hơn đội khác).
- Định kiến (Prejudice): Cụ thể là một thái độ cứng nhắc, được hình thành từ trước - và hầu như luôn tiêu cực - đối với toàn bộ các nhóm người, chẳng hạn như phân biệt đối xử dựa trên chủng tộc, giới tính hoặc độ tuổi.
Mức độ nhận thức:
- Thiên kiến (Bias): Có thể là hữu ý (rõ ràng) hoặc vô ý (tiềm ẩn), hoạt động âm thầm trong quá trình ra quyết định của chúng ta.
- Định kiến (Prejudice): Thường là một tập hợp các niềm tin và khuôn mẫu có ý thức hoặc đã ăn sâu vào tâm trí, nhắm vào một nhóm nhân khẩu học cụ thể.
Biểu hiện trong thực tế:
- Thiên kiến (Bias): Thường dẫn đến những lợi thế không công bằng hoặc sự đối xử bất bình đẳng (ví dụ: ưu tiên tuyển dụng người học cùng trường với bạn thay vì một ứng viên có năng lực tốt hơn).
- Định kiến (Prejudice): Thường dẫn đến sự thù địch, loại trừ và phân biệt đối xử công khai (ví dụ: cho rằng một người lớn tuổi không thể sử dụng công nghệ hiện đại và từ chối để họ tham gia vào một dự án).
[{"displaySettingInfo":"[{\"isFullLayout\":false,\"layoutWidthRatio\":\"\",\"showBlogMetadata\":true,\"showAds\":true,\"showQuickNoticeBar\":true,\"includeSuggestedAndRelatedBlogs\":true,\"enableLazyLoad\":true,\"quoteStyle\":\"1\",\"bigHeadingFontStyle\":\"1\",\"postPictureFrameStyle\":\"1\",\"isFaqLayout\":false,\"isIncludedCaption\":false,\"faqLayoutTheme\":\"1\",\"isSliderLayout\":false}]"},{"articleSourceInfo":"[{\"sourceName\":\"\",\"sourceValue\":\"\"}]"},{"privacyInfo":"[{\"isOutsideVietnam\":false}]"},{"tocInfo":"[{\"isEnabledTOC\":true,\"isAutoNumbering\":false,\"isShowKeyHeadingWithIcon\":false}]"},{"termSettingInfo":"[{\"showTermsOnPage\":true,\"displaySequentialTermNumber\":true}]"}]
Nguồn
{content}
Khám phá thêm các chủ đề sau
Đọc thêm: Hướng dẫn hợp tác viết bài (guest blogging)
Các chủ đề được quan tâm nhiều nhất
CHIA SẺ BÀI VIẾT
Link copied!
Mới cập nhật