“Nợ kỹ thuật” là gì?
Last updated: February 01, 2026 Xem trên toàn màn hình
Recommended for you
- 06 Feb 2024
Bài toán Trolley Problem: Hi sinh thiểu số để cứu đa số? 138/345 - 04 Mar 2020 Kinh nghiệm lập dự toán chi phí dự án phần mềm theo phương pháp Man-Month 55/2679
- 01 Aug 2023 Phân tích yêu cầu phần mềm sẽ nhìn vào thực trạng (AS-IS) hay tương lai (TO-BE)? 38/500
- 20 Jul 2021 Quản lý và đánh giá công việc theo quy trình TIGO SmartWork 37/455
- 14 Aug 2022 Khác biệt giữa tiêu chí hoàn thành DOD (Definition of Done) với tiêu chí nghiệm thu (Acceptance Criteria) 36/593
- 15 Apr 2020 Phần mềm BPM là gì? So sánh với ERP và các phần mềm Workflows 32/654
- 09 Aug 2022 Hiệu ứng “rắn hổ mang” (Cobra effect): Khi giải pháp trở thành vấn đề, tưởng vui lại hóa xui 32/612
- 01 Jul 2023 Phương pháp Shuhari - Làm sao học ít hiểu nhiều? 29/1081
- 08 Jan 2022 Yêu cầu thay đổi (Change Request) là gì? Làm thế nào để kiểm soát Change Request? 27/326
- 18 May 2021 Cây cầu hiện đại vô dụng nhất thế giới và câu chuyện cái kết của thay đổi yêu cầu 26/753
- 15 Apr 2023 Nghịch lý từ câu chuyện “một chén gạo dưỡng ơn, một đấu gạo gây thù” 26/804
- 02 Aug 2023 Tổng hợp một số project tham khảo khi xây dựng các ứng dụng theo mô hình Microservices 24/510
- 01 Sep 2020 Co-founder là gì? Vai trò của các Co-Founder khi lập nghiệp. 24/300
- 04 Jan 2023 Phát triển phần mềm linh hoạt theo mô hình Big Bang 23/766
- 12 May 2021 Các yêu cầu thay đổi (Change Requests) - nỗi ám ảnh của team dự án phần mềm 23/423
- 01 Feb 2023 Information Radiator là gì? 22/831
- 28 Jun 2024 Tại sao các kỹ sư IT giỏi nhất lại là những người theo thuyết bất khả tri về công nghệ (technology agnostics)? 22/399
- 14 Apr 2019 Product Backlog là gì? Các đặc điểm cơ bản của một Product Backlog 21/457
- 18 Mar 2021 Kỹ thuật ước lượng dự án phần mềm linh hoạt dựa vào Story Point - phương pháp T-Shirt Sizing 21/568
- 22 May 2022 Tư duy ngoài hộp (Thinking out of box) là gì? Tại sao quan trọng với sự phát triển của doanh nghiệp? 20/507
- 19 Aug 2020 Lift & Shift - Phương pháp tối ưu dịch chuyển hệ thống phần mềm qua đám mây 20/225
- 03 May 2022 Mô hình Hybrid Agile là gì? 20/533
- 29 May 2022 Templafy là gì? Tại sao nói Templafy là nền tảng tài liệu thế hệ mới? 19/425
- 11 Dec 2025 Phần mềm cho SMEs: Vì sao “Best-Fit” lên ngôi và “Best-of-Breed” dần lỗi thời 19/41
- 02 Aug 2021 Product Owner làm gì trước khi bắt đầu sprint đầu tiên của dự án (Sprint Zero)? 18/382
- 03 May 2019 Business Rule là gì? 18/1189
- 03 Mar 2020 Giả định (Assumption ) là gì? Tại sao giả định rất quan trọng với dự án? 18/590
- 18 Jul 2020 Lợi ích cận biên (Marginal Utility) là gì? Qui luật lợi ích cận biên giảm dần 18/803
- 17 Aug 2020 Mục tiêu dự án là gì? Làm thế nào để xác định mục tiêu? 17/302
- 15 Aug 2025 Dự án phần mềm bị trì hoãn và vấn đề "akrasia" 17/62
- 01 Aug 2022 "Sponsored Content" là gì? Khác nhau giữa Sponsored Content và Native Advertising? 17/902
- 02 Oct 2023 Ngôi Chùa Trăm Năm và Viên Gạch Vỡ: Bài Học Thấm Thía Về Lỗi Nhỏ Trong Bức Tranh Lớn 16/335
- 10 May 2021 Phát triển Phần mềm Tinh gọn (Lean Software Development) 16/246
- 16 Apr 2025 Lãnh đạo linh hoạt: Hành động (Bias for Action) hay không hành động (Non-Action)? 16/67
- 01 Apr 2025 CTO ra quyết định như thế nào? 16/67
- 25 Apr 2018 Bảo hộ bản quyền phần mềm dưới khía cạnh sở hữu trí tuệ như thế nào? 16/216
- 24 Mar 2019 Scrum giống như bà mẹ chồng, giúp bạn nhìn ra các lỗi sai 16/325
- 01 Apr 2022 Chi phí nhà thầu phụ chiếm bao nhiêu phần trăm gói thầu? 16/183
- 08 Feb 2021 Quy trình nâng cấp phần mềm quản trị doanh nghiệp ERP 16/249
- 30 Apr 2024 Web3 là gì? Tại sao nói Web3 là nền tảng để Blockchain thay đổi Internet? 16/78
- 03 Feb 2020 Sản phẩm OEM và ODM là gì? 15/548
- 14 Dec 2022 Phương pháp kiểm tra Fagan Inspection là gì? 15/196
- 09 Jan 2025 10 Nghịch Lý Cuộc Sống Từ Phim Upstream (nghịch hành nhân sinh): Đối Mặt Rủi Ro Trong Thời Đại VUCA 14/218
- 15 Mar 2024 Tê liệt vì suy nghĩ quá nhiều (Analysis Paralysis) là gì? 14/282
- 11 Mar 2025 Thiên hướng Hành động (Bias for Action) và Thiên hướng Quy trình (Bias for Process) tác động tiêu cực tới "đổi mới và sáng tạo" như thế nào? 14/87
- 09 Feb 2021 Tầm nhìn là gì? Tí dụ minh họa cụ thể về tầm nhìn 14/171
- 22 Jul 2020 Quản lý dự án phần mềm trong thực tế và câu chuyện thành công của InfoSys 14/156
- 01 Nov 2022 MVF (Minimum Viable Features): Tối ưu tính năng trong giới hạn nguồn lực 13/92
- 09 Dec 2025 Hiệu Ứng Tàu Điện Ngầm - The Subway Effect 13/28
- 18 Mar 2018 Dịch vụ Hosting cho Website là gì? Các lời khuyên chọn Hosting tốt nhất 12/286
- 30 Aug 2022 Kỹ thuật "Hollow" là gì? 12/97
- 05 Aug 2023 Phân biệt Quality và Grade 12/52
- 01 May 2023 [Tư vấn CNTT] Quản lý ngân sách CNTT cho doanh nghiệp 11/221
- 04 Jan 2023 Đánh giá nhân sự theo chuẩn người Nhật 11/447
- 10 Sep 2024 Tại sao những thứ chúng ta muốn lại ít khi có được? 11/235
- 03 Sep 2020 Hiệu ứng rắn hổ mang, Luật Goodhart, Campbell & Chuyện thi cử 11/223
- 01 May 2021 Unit Test là gì? 11/373
- 21 Apr 2020 Bảo trì phần mềm là gì? Phân biệt các loại bảo trì 11/317
- 01 Feb 2022 Thách thức với doanh nghiệp chuyển đổi số trong thời đại VUCA 10/771
- 16 Aug 2024 MLP (Minimum Lovable Product) là gì? 10/137
- 12 May 2024 Groan Zone là gì? Khi mọi quan điểm va chạm, đâu là cách biến Groan Zone thành động lực đổi mới? 10/33
- 11 Sep 2020 Nghịch lý kinh doanh tại Mỹ: Chăm sóc khách hàng không tốt, nhưng công ty lại lãi lớn 9/166
- 10 Aug 2020 Bạn có biết quy tắc thất bại nhanh: Fail early, fail often, fail cheap, but always fail forward 9/161
- 15 May 2025 Hiệu quả năng lượng trong phần mềm (Energy Efficiency in Software) là gì? 9/89
- 01 May 2025 Vì Sao Các Cửa Hàng Trung Quốc Không Vội Vã Phục Vụ Khách Hàng? 9/96
- 08 Mar 2020 Vì sao doanh nghiệp cần phải tạo Web bán hàng? 9/179
- 03 Oct 2021 Khác biệt giữa thiết kế phần mềm và thiết kế công trình xây dựng 9/536
- 14 May 2024 Chiến lược răng lược là gì? Làm thế nào để tận dụng chiến lược răng lược trong kinh doanh? 8/241
- 01 Sep 2023 Định luật Goodhart và định luật Campbell - Nghịch lý về thành tích 8/212
- 09 Aug 2024 Latency (độ trễ) là gì? 8/183
- 10 Sep 2025 Học Tài Thi Phận Là Gì? Cần Làm Gì Để Vượt Qua May Rủi? 8/34
- 13 Apr 2024 Bài học từ con cua trong cái xô: Vì sao bạn luôn bị lực kéo vô hình kéo ngược trở lại? 7/265
- 16 Feb 2024 Nghịch lý của sự hoàn hảo: AI có thể quá tốt để sử dụng? 7/192
- 08 Mar 2022 Mô hình nguồn mở hoạt động ra sao? 5/225
- 17 Feb 2018 Hệ luỵ khi sử dụng Web Hosting từ nhà cung cấp kém chất lượng 4/180
- 17 Oct 2025 Hồ sơ quyết toán và hồ sơ kiểm toán là gì? /5
- 30 Jan 2026 Vượt qua cơn bão sa thải nhân viên công nghệ: Những đêm thức trắng, phần mềm bị lỗi và hội chứng kẻ giả mạo (Impostor Syndrome) /2
Nợ kỹ thuật (technical debt) là gì?
Giống như nợ thẻ tín dụng, nợ kỹ thuật (technical debt) mô tả những nguyên nhân và các “chi phí” đi kèm (cả về thời gian lẫn tiền bạc) phát sinh do thiếu hoặc tài liệu hạ tầng CNTT đã lỗi thời, cũng như các thay đổi cấu hình hay mã nguồn không được chú thích. Những việc này thường bị bỏ qua với các lý do như: “chỉ là tạm thời thôi!” hoặc “không còn thời gian, phải ra thị trường trước đã! (Faster go-to-market - GTM)”.
Có những lúc sự đánh đổi này là hợp lý: vài giờ hay vài ngày tiết kiệm được đôi khi có thể tạo ra khác biệt giữa việc trở thành người đầu tiên tung sản phẩm ra thị trường và nắm bắt cơ hội — hoặc bỏ lỡ hoàn toàn vì thua đối thủ.
Mặc dù việc chủ động chấp nhận nợ kỹ thuật là rủi ro, nhưng khi một khách hàng quan trọng đang liên tục gây áp lực vì sự cố, việc lao ngay vào xử lý vấn đề có thể là lựa chọn hợp lý. Trong những thời điểm căng thẳng, được chú ý cao như vậy, việc chấp nhận một lượng nhỏ nợ kỹ thuật để tái tạo môi trường của khách hàng và xây dựng bản vá có thể là điều đúng đắn. Trong các tình huống này, giúp khách hàng quan trọng được hỗ trợ nhanh chóng có thể là lý do chính đáng để tạm thời bỏ qua việc viết tài liệu và chú thích mã nguồn.
Trong một số trường hợp, việc phát sinh một chút nợ kỹ thuật có thể là một quyết định kinh doanh đúng đắn (trong ngắn hạn!). Tuy nhiên, về lâu dài, nếu khoản nợ này không được xử lý, chi phí của nó sẽ dần lộ rõ. Khi khách hàng tiếp theo liên hệ bộ phận hỗ trợ với cùng một vấn đề mà kỹ sư trước đó đã từng sửa, việc thiếu tài liệu khiến toàn bộ thời gian “tiết kiệm” được trước đây (do không viết tài liệu) trở nên vô nghĩa, vì kỹ sư mới phải lặp lại toàn bộ quá trình chẩn đoán. Nếu bản sửa lỗi đã được ghi lại ngay từ đầu, chỉ cần tìm kiếm trong hệ thống ITSM / hệ thống ticket là có thể nhanh chóng thấy được lời giải. Và hy vọng lần này, bản sửa lỗi sẽ được tài liệu hóa!
Ví dụ đơn giản và rất phổ biến này về nợ kỹ thuật có thể khiến một công ty lãng phí hàng ngày trời, liên tục xử lý lại một vấn đề đã được giải quyết từ trước. Nếu không có khoản “nợ kỹ thuật” tích lũy này, vấn đề lần thứ hai có thể chỉ mất vài phút để xử lý! Dù là trong nỗ lực ra thị trường sớm, hay khi xây dựng một MVP (sản phẩm khả dụng tối thiểu), luôn có cái giá phải trả cho việc tích lũy nợ kỹ thuật — cả trong ngắn hạn lẫn theo thời gian.
Nợ kỹ thuật có “lãi suất”
Giống như mọi loại nợ khác, nợ kỹ thuật cũng sinh lãi — và sớm muộn gì cũng phải trả. Càng để lâu không thanh toán, việc thay đổi trên một hạ tầng CNTT (hoặc code base) ngày càng lớn sẽ trở nên khó khăn theo cấp số nhân (giống như lãi kép). Hệ quả là năng suất suy giảm, và cuối cùng ngay cả tinh thần của nhân viên cũng bị ảnh hưởng bởi khối lượng công việc phát sinh do nợ kỹ thuật tồn đọng.
Một kỹ sư CNTT có thể cực kỳ bực bội khi đang xử lý một sự cố, vừa làm vừa “nguyền rủa” kỹ sư đã làm phần việc ban đầu vì không hề chú thích hay ghi chép lại các thay đổi — để rồi chợt nhận ra… người kỹ sư đó chính là mình.
Khi công việc bị lặp lại do nợ kỹ thuật đã tích lũy trước đó, thời gian này mất đi vĩnh viễn. Nếu khoản nợ kỹ thuật ban đầu không được xử lý, việc nhân viên phải mất thêm thời gian để hoàn thành công việc sẽ tạo ra cám dỗ rất lớn: tiếp tục đi đường tắt để bù lại thời gian đã mất. Và khi kỹ sư chọn đi đường tắt, thứ đầu tiên thường bị cắt giảm chính là tài liệu. Điều này dĩ nhiên lại tạo ra… thêm nợ kỹ thuật.
Nếu tình trạng này không được nhận thức rõ ràng và chủ động chặn lại, nợ kỹ thuật mới sẽ tiếp tục chồng chất lên nợ kỹ thuật cũ — tạo thành một vòng lặp luẩn quẩn không hồi kết. Cuối cùng, các kỹ sư CNTT có thể phải dành quá nhiều thời gian để “né” những bản vá tạm thời và các biện pháp “tiết kiệm thời gian” trong quá khứ, đến mức hàng đợi công việc mới gần như tê liệt.
“Điểm bùng phát” (tipping point)
“Điểm bùng phát” của nợ kỹ thuật thường đến rất đột ngột, và khi nhận ra thì khoản nợ đã tích tụ quá lớn. Trong quá khứ, nợ kỹ thuật từng khiến không ít công ty phá sản, và những vấn đề do nó gây ra không bao giờ tự biến mất. Sau khi chạm tới “điểm bùng phát” của nợ kỹ thuật hạ tầng, các sự cố bất ngờ và những tình huống khẩn cấp hoàn toàn có thể tránh được sẽ xảy ra ngày càng thường xuyên, liên tục kéo kỹ sư ra khỏi những công việc dự án có giá trị.
Những tủ rack từng gọn gàng giờ đây chỉ còn lại “mớ mì spaghetti” dây cáp (tất nhiên là không hề có nhãn), trong khi cơ sở dữ liệu mật khẩu tập trung thì chỉ lưu những mật khẩu… không còn được sử dụng (bạn có hệ thống đó chứ, đúng không?). Chứng chỉ SSL hết hạn mà không ai hay biết, phần mềm thiếu giấy phép thì từ chối cài đặt… Các kỹ sư dần biến thành những “lính cứu hỏa”, và mức độ căng thẳng tăng vọt.
Dù bạn nghĩ mình đã chuẩn bị kỹ đến đâu — chỉ cần một sai sót của một kỹ sư cũng có thể đánh sập toàn bộ hạ tầng CNTT. Khi nợ kỹ thuật và các bản vá “chữa cháy” tạm thời ngày càng nhiều, xác suất một kỹ sư vô tình gây ra sự cố gián đoạn sẽ tăng theo cấp số nhân. Để tránh rơi vào tình huống này, các tổ chức cần hiểu rõ chi phí thực sự của nợ kỹ thuật hạ tầng, đồng thời kiên quyết yêu cầu kỹ sư không bỏ qua việc viết tài liệu và không tiếp tay làm trầm trọng thêm vấn đề.
Khái niệm “hit-by-a-bus factor” (nếu một người đột ngột không còn làm việc được nữa) là một cách để đánh giá xem tổ chức của bạn đã tích lũy bao nhiêu nợ kỹ thuật cho đến thời điểm hiện tại.
Làm gì để trả nợ?
Có nhiều người khi được hỏi trên các diễn đàn, tạp chí… thường đưa ra câu trả lời giống nhau với cách xử lý khá “hàn lâm” như: dừng việc phát triển, ngồi lại để refactory code…
Thực tế thì cách làm đó tuy đúng nhưng hiệu quả hay không còn tùy vào Dev. Dev được yêu cầu dành cả ngày chỉ để refactor code và tối ưu performance quả thực là một cực hình. Quản lý là một nghệ thuật. Hãy dùng nghệ thuật để bắt nhịp các thành viên, tạo cảm hứng làm việc, động viên tinh thần bằng cách vạch ra mục tiêu càng cụ thể càng tốt …
Biện pháp trả nợ cần phải được “lồng” vào một nhiệm vụ nào đó nhưng đầy ý nghĩa, làm sao để hút các thành viên vào những công việc ít thú vị này, khiến họ mê mệt không kém gì niềm vui được code.
Thí dụ tình huống số 1: Dev A mong muốn nâng cấp UI/UX, hãy giao nhiệm vụ “kép” cho A: Vừa nghiên cứu nâng cấp UI/UX vừa tối ưu lại code front-end.
Tình huống số 2: tính năng “Danh mục sản phẩm” sắp đến giao đoạn nâng cấp, bảo trì, trong đó bổ sung các tiện ích “Tìm kiếm”, “Tạo truy cập nhanh (bookmark)”…, Dev B được giao nhiệm vụ quan trọng này. Trong 1 tuần chờ đợi phân tích và lên thiết kế mockup cho các tiện ích, B được yêu cầu xử lý làm mịn lại code, tối ưu performance trước khi thiết kế chức năng tìm kiếm…
Tình huống số 3: Sử dụng các “khoảng thời gian im lặng” 4 tiếng mỗi tuần để lên kế hoạch trả nợ.
Hãy nhớ rằng trong lúc trả nợ, Dev sẽ vô tình tìm ra các lỗ hổng kỹ thuật. Trong cái khó sẽ ló cái khôn!
Khám phá thêm các chủ đề sau
Đọc thêm: Hướng dẫn hợp tác viết bài (guest blogging)
Các chủ đề được quan tâm nhiều nhất
CHIA SẺ BÀI VIẾT
Link copied!
Mới cập nhật