I-Shaped, T-Shaped, N-Shaped và M-Shaped: Chân dung năng lực quyết định thành công trong kỷ nguyên chuyển đổi số
Last updated: January 16, 2026 Xem trên toàn màn hình
- 29 Sep 2022
Từ chuyện người ăn xin và chiếc cần câu cá, điều gì là quan trọng nhất: Kiến thức, kỹ năng hay thái độ với cuộc sống 64/775 - 04 Aug 2021
Đừng sợ đi chậm, chỉ sợ đứng yên 59/1337 - 01 Oct 2024
"Tâm sinh tướng" là gì? 57/1884 - 07 Aug 2024
Kỷ nguyên VUCA và TUNA – Cơ hội phát triển và chuyển đổi mạnh mẽ nhờ cuộc cách mạng 4.0 53/1201 - 04 Mar 2020
Kinh nghiệm lập dự toán chi phí dự án phần mềm theo phương pháp Man-Month 53/2670 - 04 Sep 2021
Tào lao là gì? Các bí quyết để tránh tào lao trong giao tiếp 50/1952 - 11 Nov 2025
[Giải mã startup] Vesting là gì? Cliff là gì? 48/86 - 14 Aug 2022
Khác biệt giữa tiêu chí hoàn thành DOD (Definition of Done) với tiêu chí nghiệm thu (Acceptance Criteria) 32/580 - 15 Apr 2020
Phần mềm BPM là gì? So sánh với ERP và các phần mềm Workflows 30/638 - 01 Jul 2023
Phương pháp Shuhari - Làm sao học ít hiểu nhiều? 28/1064 - 16 Mar 2022
[INFOGRAPHIC] 32 Thiên kiến nhận thức làm sai lệch quyết định của bạn (Phần I) 25/1122 - 16 Mar 2022
[INFOGRAPHIC] 32 thiên kiến nhận thức làm sai lệch quyết định của bạn (Phần II) 25/443 - 28 Apr 2023
Mô hình Why, How, What là gì? 24/1415 - 07 Jan 2025
Phân biệt Proxy, HMA và VPN 23/323 - 03 Dec 2024
Lãnh đạo 4.0: Nhân Trị, Pháp Trị hay Kỹ Trị ? 23/64 - 01 Sep 2020
Co-founder là gì? Vai trò của các Co-Founder khi lập nghiệp. 20/281 - 12 May 2021
Các yêu cầu thay đổi (Change Requests) - nỗi ám ảnh của team dự án phần mềm 20/416 - 19 Aug 2020
Lift & Shift - Phương pháp tối ưu dịch chuyển hệ thống phần mềm qua đám mây 20/211 - 15 Aug 2024
Kỹ năng thuyết trình với kỹ năng ABC (Accuracy, Brevity, Clarity) 19/736 - 07 Aug 2025
Chỉ Số AQ Là Gì? Làm Sao Kiểm Soát AQ Để Thành Công Và Giàu Có? 18/48 - 08 Mar 2021
PMO là gì? Vai trò của PMO trong quản trị doanh nghiệp? 18/436 - 29 Jul 2020
Câu chuyện mài chiếc rìu trước khi chặt cây: Bài học từ tổng thống vĩ đại nhất của nước Mỹ - Abraham Lincoln 18/790 - 15 Sep 2020
Hai câu chuyện về dòng nước - Ao tù hay suối nguồn tươi trẻ? 17/223 - 23 Dec 2021
Quy trình tự động hóa RPA là gì? RPA khác với AI như thế nào? 17/669 - 10 Jul 2021
Chuyên gia chia sẻ các nguyên tắc tư duy sáng tạo hệ thống với tên gọi Systematic Inventive Thinking (SIT) 17/480 - 02 Dec 2024
Tổng hợp +50 Thuật Ngữ Đầy Đủ Về Chuyển Đổi Số 17/62 - 12 Feb 2025
Thành Công Không Chỉ Dựa Vào Chăm Chỉ, Trí Thông Minh Hay Tiền Bạc – Mà Cần "Căn Cơ" 17/567 - 01 Aug 2022
"Sponsored Content" là gì? Khác nhau giữa Sponsored Content và Native Advertising? 16/883 - 25 Apr 2018
Bảo hộ bản quyền phần mềm dưới khía cạnh sở hữu trí tuệ như thế nào? 16/202 - 01 Apr 2022
Chi phí nhà thầu phụ chiếm bao nhiêu phần trăm gói thầu? 16/183 - 17 Aug 2020
Mục tiêu dự án là gì? Làm thế nào để xác định mục tiêu? 15/298 - 03 Feb 2020
Sản phẩm OEM và ODM là gì? 14/540 - 18 Mar 2025
Câu hỏi phỏng vấn nghề Data Annotator 14/385 - 03 Feb 2023
[Học tiếng Anh] "Virtual certainty" là gì? 12/170 - 01 Mar 2023
12 rào cản của chuyển đổi số doanh nghiệp nhỏ và vừa 12/208 - 04 Jan 2023
Đánh giá nhân sự theo chuẩn người Nhật 11/443 - 09 Feb 2021
Tầm nhìn là gì? Tí dụ minh họa cụ thể về tầm nhìn 11/164 - 13 Apr 2021
Ví sao thuê nhân sự bên ngoài (staffing outsourcing) là xu hướng mới trong thời đại 4.0? 11/248 - 27 Nov 2025
AI Đang “Giết Chết” Giá Trị Của Tấm Bằng Đại Học Như Thế Nào? 11/37 - 24 Mar 2021
Hiệu ứng Dunning-Kruger – Ảo tưởng sức mạnh về năng lực của bản thân 11/748 - 02 May 2024
Những trích dẫn hàng đầu của Albert Einstein để truyền cảm hứng và động lực 10/244 - 22 May 2025
"Một nghề cho chín còn hơn chín nghề" còn đúng trong thời đại ngày nay không? 10/50 - 04 Mar 2019
Quản trị Team là gì? Team và Group khác nhau như thế nào? 10/682 - 01 Feb 2022
Thách thức với doanh nghiệp chuyển đổi số trong thời đại VUCA 10/764 - 08 Nov 2022
16 phong cách làm việc của người Nhật Bản mà Việt Nam cần học hỏi 9/421 - 08 Mar 2020
Vì sao doanh nghiệp cần phải tạo Web bán hàng? 9/177 - 01 May 2023
[Tư vấn CNTT] Quản lý ngân sách CNTT cho doanh nghiệp 9/216 - 01 May 2022
Có thể xác định vị trí địa lý của địa chỉ IP với độ chính xác đến từng địa chỉ con phố? 9/506 - 03 Oct 2021
Khác biệt giữa thiết kế phần mềm và thiết kế công trình xây dựng 9/530 - 18 Mar 2018
Dịch vụ Hosting cho Website là gì? Các lời khuyên chọn Hosting tốt nhất 9/278 - 04 Apr 2025
BÀI HỌC NGẮN SỐ #26: 12 sự thật quan trọng giúp bạn trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình 9/77 - 11 Oct 2024
"Kham Nhẫn" Trong Kinh Doanh: Sức Mạnh Của Sự Kiên Nhẫn 9/467 - 01 Jan 2025
Phương Pháp Shadow Work: Chìa Khóa Chữa Lành Và Phát Triển Bản Thân 8/220 - 06 Dec 2023
Nghề "Data Annotation" là gì? 7/1876 - 06 Feb 2025
Data Annotation - nghề mới mẻ của dân du mục số (digital nomad) 7/246 - 14 May 2024
Chiến lược răng lược là gì? Làm thế nào để tận dụng chiến lược răng lược trong kinh doanh? 7/237 - 11 Sep 2022
Sức mạnh của lời khen 6/277 - 04 Sep 2023
Giải mã nhóm tính cách (ISTP - Nhà kỹ thuật) 6/260 - 08 Aug 2024
"Special Pleading" khác với "Double Standard" như thế nào? 6/134 - 06 Nov 2025
Đăng ký Tự động (Auto-Enrollment) là gì? 5/36 - 22 Jan 2025
Khi ngư dân không thể ra khơi, họ sửa lưới 5/324 - 08 Mar 2022
Mô hình nguồn mở hoạt động ra sao? 5/223 - 17 Feb 2018
Hệ luỵ khi sử dụng Web Hosting từ nhà cung cấp kém chất lượng 4/172 - 13 Feb 2025
Căn Cơ Là Gì? Yếu Tố Quyết Định Thành Bại Trong Cuộc Sống 3/500 - 31 Jul 2025
Quản lý sản phẩm và đội ngữ kỹ thuật: Liệu có thực sự HÒA HỢP? 3/28 - 17 May 2025
Chuyển Đổi Số Cho Ngôi Nhà Của Chính Mình: Tại Sao Không? 3/54
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra ngày càng khốc liệt, khả năng tồn tại và phát triển của doanh nghiệp cũng như sự bền vững của sự nghiệp cá nhân đang phụ thuộc rất lớn vào hồ sơ năng lực (skill profile) của con người dẫn dắt và thực thi. Thực tế cho thấy, chỉ khoảng 50% doanh nghiệp Fortune 500 còn tồn tại so với 20 năm trước, và chưa đến 30% doanh nghiệp nhỏ sống sót sau hơn một thập kỷ. Một trong những nguyên nhân cốt lõi nằm ở cách chúng ta xây dựng đội ngũ và phát triển năng lực con người.
I-Shaped: Chuyên gia sâu nhưng hẹp
I-Shaped là những cá nhân có chuyên môn rất sâu trong một lĩnh vực duy nhất. Họ là các subject matter expert (SME), sở hữu kiến thức và kinh nghiệm dày dạn, thường được đào tạo bài bản và tích lũy qua nhiều năm.
Điểm mạnh của I-Shaped nằm ở độ sâu chuyên môn, đặc biệt hữu ích khi cần giải quyết các vấn đề kỹ thuật hoặc nghiệp vụ cụ thể. Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất là góc nhìn hẹp. I-Shaped thường tiếp cận vấn đề và đề xuất giải pháp hoàn toàn dựa trên lăng kính chuyên môn của mình. Khi nhiều I-Shaped cùng tham gia, tổ chức dễ rơi vào tình trạng silo tư duy, mỗi người bảo vệ “lời giải” của riêng mình, dẫn đến xung đột, kém hiệu quả và các quyết định thiếu tính tổng thể.
Trong các chương trình chuyển đổi số phức tạp, điều này thường gây ra hệ quả quen thuộc: đầu tư lớn, triển khai đúng kỹ thuật, nhưng không tạo ra giá trị kinh doanh như kỳ vọng.
T-Shaped: Cân bằng giữa chiều sâu và chiều rộng
Khái niệm T-Shaped được nhắc đến nhiều từ thập niên 1980, mô tả những cá nhân có một trụ chuyên môn sâu (chiều dọc của chữ T) và hiểu biết rộng ở các lĩnh vực liên quan (chiều ngang).
T-Shaped đặc biệt hiệu quả trong môi trường làm việc liên chức năng. Họ giao tiếp tốt với các bên liên quan, kết nối được các bộ phận khác nhau và nhìn thấy bức tranh tổng thể tốt hơn I-Shaped. Đây là nền tảng quan trọng cho vai trò quản lý dự án, tư vấn hay lãnh đạo nhóm.
Tuy nhiên, T-Shaped cũng có giới hạn. Khi hiểu “một chút của mọi thứ” nhưng chỉ sâu ở một mảng, họ có thể gặp khó khăn trong việc thúc đẩy thực thi ở những vấn đề đòi hỏi nhiều chiều chuyên môn song song. Trong tổ chức, điều này đôi khi dẫn đến các cuộc thảo luận kéo dài, giải pháp mang tính thỏa hiệp nhưng thiếu đột phá.
N-Shaped: Hai trụ chuyên môn tạo lợi thế cạnh tranh
N-Shaped (dễ hình dung hơn với chữ “n” thường) là bước tiến tự nhiên từ T-Shaped, khi một cá nhân phát triển hai trụ chuyên môn sâu. Ví dụ: quản lý dự án + tự động hóa, marketing + phân tích dữ liệu, hay công nghệ + vận hành kinh doanh.
Sở hữu hai chiều sâu giúp N-Shaped trở nên vô cùng giá trị trong tổ chức. Họ không chỉ hiểu mà còn tham gia trực tiếp vào các quyết định chiến lược, đóng vai trò cầu nối giữa các nhóm chức năng quan trọng. Trong nhiều trường hợp, N-Shaped có tiếng nói ngang hàng với quản lý cấp cao vì họ vừa nắm kỹ thuật, vừa hiểu tác động kinh doanh.
Đối với sự nghiệp cá nhân, N-Shaped giúp mở rộng cơ hội thăng tiến và giảm rủi ro bị “đóng khung” vào một vai trò duy nhất.
M-Shaped: Hồ sơ đa ngành cho thời đại phức tạp
M-Shaped là hình mẫu năng lực ngày càng được ưu tiên trong cả doanh nghiệp lẫn tư vấn chiến lược. M-Shaped sở hữu ba hoặc nhiều trụ chuyên môn sâu, đồng thời có tư duy liên ngành và kiến thức rộng across industries.
Điểm mấu chốt của M-Shaped không chỉ là “biết nhiều thứ”, mà là khả năng kết nối các lĩnh vực tưởng chừng không liên quan để tạo ra giải pháp sáng tạo, thực tiễn và bền vững. Chính năng lực này giúp họ giải quyết các bài toán chuyển đổi số toàn diện – nơi công nghệ, con người, quy trình và mô hình kinh doanh đan xen chặt chẽ.
Trong thực tế triển khai, các đội ngũ (pods) được cấu thành từ M-Shaped individuals thường nhỏ gọn hơn nhưng hiệu quả hơn, rút ngắn thời gian ra quyết định, giảm chi phí phối hợp và tạo ra giá trị kinh doanh rõ ràng hơn so với mô hình tập hợp nhiều chuyên gia đơn lẻ.
Từ tổ chức đến cá nhân: Vì sao M-Shaped ngày càng quan trọng?
Ở cấp độ doanh nghiệp, M-Shaped giúp phá vỡ silo, tăng tính gắn kết nội bộ và tối ưu hóa đầu tư công nghệ. Một giải pháp không chỉ giải quyết vấn đề trước mắt mà còn được thiết kế với tầm nhìn dài hạn cho toàn bộ hệ sinh thái kinh doanh.
Ở cấp độ cá nhân, hành trình phát triển thường bắt đầu từ I-Shaped, mở rộng sang T-Shaped, sau đó là N-Shaped và cuối cùng là M-Shaped. Đây không phải là con đường bắt buộc cho tất cả mọi người, nhưng trong một môi trường biến động, khả năng thích nghi, học hỏi đa chiều và tư duy hệ thống chính là lợi thế cạnh tranh bền vững nhất.
Kết luận
I-Shaped, T-Shaped, N-Shaped và M-Shaped không phải là những nhãn dán đúng – sai, mà là các cấp độ trưởng thành về năng lực. Trong thế kỷ 21, khi chuyển đổi số và đổi mới liên tục trở thành trạng thái bình thường mới, mô hình M-Shaped đang nổi lên như hình mẫu tối ưu cho cả doanh nghiệp lẫn cá nhân.
Không còn là câu chuyện “giỏi một thứ”, mà là giỏi nhiều thứ có liên kết, hiểu bức tranh lớn và hành động hiệu quả. Đó chính là chìa khóa để tạo ra giá trị thực và bền vững trong một thế giới ngày càng phức tạp.




Link copied!
Mới cập nhật