"Unknown knowns" nghĩa là gì?
Last updated: February 07, 2026 Xem trên toàn màn hình
Recommended for you
- 06 Feb 2024
Bài toán Trolley Problem: Hi sinh thiểu số để cứu đa số? 144/355 - 11 May 2021 Khác nhau giữa Padding và Buffer trong quản lý rủi ro dự án 93/1007
- 26 Sep 2024 "Ăn mày quá khứ" nghĩa là gì? 60/2097
- 19 Dec 2023 Hồi tưởng lạc quan (Rosy retrospection): Khi những quá khứ tươi đẹp có thể đe dọa đến tương lai của bạn 59/632
- 11 Feb 2024 Càng đọc càng thấm: 10 suy ngẫm sâu sắc từ nhà tâm lý học Carl Jung 49/2413
- 09 Aug 2022 Hiệu ứng “rắn hổ mang” (Cobra effect): Khi giải pháp trở thành vấn đề, tưởng vui lại hóa xui 34/616
- 15 Apr 2023 Nghịch lý từ câu chuyện “một chén gạo dưỡng ơn, một đấu gạo gây thù” 27/810
- 14 Sep 2024 11 Cơ Chế Tâm Lý Che Giấu Cần Nhận Diện Để Hiểu Bản Thân và Người Khác 25/506
- 30 Aug 2024 Friction points (điểm ma sát) là gì? 25/126
- 10 Jul 2021 Padding là gì? Tại sao padding cần thiết cho Project Estimation? 22/395
- 22 May 2022 Tư duy ngoài hộp (Thinking out of box) là gì? Tại sao quan trọng với sự phát triển của doanh nghiệp? 21/512
- 18 Jul 2020 Lợi ích cận biên (Marginal Utility) là gì? Qui luật lợi ích cận biên giảm dần 21/814
- 10 Sep 2024 Cây dừa giữa giông bão: Bình tĩnh sống giữa trạng thái “VUCA” 21/627
- 12 Jun 2022 Marcus Aurelius: Hạnh phúc phụ thuộc vào chất lượng của những suy nghĩ 20/524
- 10 Sep 2023 Định luật Murphy giải thích tại sao chúng ta luôn gặp xui xẻo vào những lúc tưởng thuận lợi 19/861
- 04 Sep 2022 Hiệu ứng cánh bướm là gì? Ý nghĩa và tác động của hiệu ứng cánh bướm 18/680
- 28 Aug 2025 Tổng quan tất cả các RỦI RO trong cuộc sống 18/50
- 01 Nov 2024 Đừng Chỉ Làm Việc, Hãy Trưởng Thành: Bốn Bài Học Từ Thiền Nhật Bản 18/212
- 02 Oct 2024 Lời sấm của Tào Tháo: "Đảo ngược lời khuyên của vợ, thành công ắt đến" 18/59
- 02 Oct 2023 Ngôi Chùa Trăm Năm và Viên Gạch Vỡ: Bài Học Thấm Thía Về Lỗi Nhỏ Trong Bức Tranh Lớn 17/337
- 01 Oct 2021 Sự Tự Điều Chỉnh (Self-Regulation) Là Gì? Tại Sao Nó Quan Trọng? 16/767
- 15 Mar 2024 Tê liệt vì suy nghĩ quá nhiều (Analysis Paralysis) là gì? 15/286
- 09 Dec 2025 Hiệu Ứng Tàu Điện Ngầm - The Subway Effect 15/30
- 19 Sep 2025 Luật chống ôm đồm (WIP limits): Làm ít hơn và chất hơn 14/55
- 02 Aug 2022 BVP (Billable Viable Product) là gì? 14/102
- 09 Jan 2025 10 Nghịch Lý Cuộc Sống Từ Phim Upstream (nghịch hành nhân sinh): Đối Mặt Rủi Ro Trong Thời Đại VUCA 14/219
- 17 Feb 2025 Cảnh Giác Mất Tiền Oan Khi Mua Phần Mềm Nước Ngoài: Cái Bẫy Mang Tên “AUTO-RENEWAL” 14/82
- 05 Sep 2025 “Lời Khuyên”: Thuận lý thì ít, nghịch lý thì nhiều. Suy nghĩ không giống nhau thì không nên khuyên nhau. 14/72
- 04 Nov 2025 Internal vs. External Locus of Evaluation: Bạn Đang Tìm Sự Công Nhận Từ Đâu? 13/43
- 02 Oct 2023 OCEAN: Mô hình 5 tính cách Big Five 12/300
- 06 Dec 2025 Sức mạnh của phương pháp 30-for-30: Bạn đã bao giờ cam kết 30 ngày liên tục cho một mục tiêu? 11/60
- 03 Sep 2020 Hiệu ứng rắn hổ mang, Luật Goodhart, Campbell & Chuyện thi cử 11/223
- 22 Sep 2024 Hội chứng Zeigarnik – Tại sao những công việc dở dang "đọng" lại trong trí nhớ lâu hơn các công việc đã hoàn thành? 11/102
- 10 Sep 2024 Tại sao những thứ chúng ta muốn lại ít khi có được? 11/238
- 01 May 2022 Nghệ thuật quản lý rủi ro của người Nhật - kinh nghiệm cho BrSE 11/234
- 13 Sep 2025 Vanity Metrics: Follower tăng vọt nhưng doanh thu đứng yên 11/60
- 01 May 2025 Vì Sao Các Cửa Hàng Trung Quốc Không Vội Vã Phục Vụ Khách Hàng? 10/97
- 11 Sep 2020 Nghịch lý kinh doanh tại Mỹ: Chăm sóc khách hàng không tốt, nhưng công ty lại lãi lớn 9/167
- 11 Sep 2025 Phát triển dự án CNTT cho khối Chính phủ/Nhà nước, vai trò nào "gánh team" nặng nhất? 9/16
- 13 Aug 2024 Cognitive friction (ma sát nhận thức) là gì? 8/48
- 11 May 2025 Từ điển kỹ thuật trong quản lý tài nguyên truy cập hệ thống (System Access Resource Management) 8/132
- 10 Sep 2025 Học Tài Thi Phận Là Gì? Cần Làm Gì Để Vượt Qua May Rủi? 8/35
- 14 Apr 2025 BÀI HỌC NGẮN SỐ #29: Ở tuổi 40, bạn nên đủ tỉnh táo để nhận ra điều này 8/84
- 08 Sep 2024 Da Thịt Trong Cuộc Chơi - Skin In The Game 8/355
- 01 Sep 2023 Định luật Goodhart và định luật Campbell - Nghịch lý về thành tích 8/212
- 16 Feb 2024 Nghịch lý của sự hoàn hảo: AI có thể quá tốt để sử dụng? 7/194
- 01 Dec 2022 Quản trị rủi ro trong dự án phần mềm 7/313
- 01 Jul 2020 8 Thiên Kiến Nhận Thức Mà Người Quản Lý Dự Án Cần Cảnh Giác 7/73
- 11 Sep 2025 📚 Từ điển thuật ngữ về DevOps 6/50
- 27 Jan 2026 Thành công: Nỗ lực hay Chỉ là May mắn? 5/11
- 15 Jan 2026 Đừng bao giờ tự vệ! Chiến thuật của Machiavelli giúp bạn đảo ngược thế trận như thế nào? 3/7
- 19 Apr 2025 BÀI HỌC NGẮN SỐ #30: Tự bảo vệ bản thân trước hiểm họa đến từ tương lai 3/28
- 29 Jan 2026 5 QUY LUẬT TÂM LÝ VÀ QUẢN TRỊ KINH ĐIỂN 1/8
- 19 Feb 2024 “Curse of Knowledge” khác với "Unknown knowns" như thế nào? /2
Trong triết học và tâm lý học, "Unknown knowns" (Những điều biết mà không biết) là một khái niệm cực kỳ thú vị, ám chỉ những kiến thức, niềm tin hoặc định kiến mà chúng ta thực sự sở hữu nhưng lại từ chối thừa nhận hoặc không nhận thức được rằng mình đang có chúng.
Khái niệm này trở nên nổi tiếng rộng rãi nhờ triết gia người Slovenia Slavoj Žižek, như một sự bổ sung cho "ma trận tri thức" của cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Donald Rumsfeld.
Ma trận tri thức (Rumsfeld Matrix)
Trọng tâm của unknown knowns là nhận thức nội tại (awareness of one’s own knowledge).
Để hiểu "Unknown knowns", hãy nhìn vào bối cảnh gốc của nó:
- Known knowns: Những gì ta biết là mình biết.
- Known unknowns: Những gì ta biết là mình không biết (những câu hỏi chưa có lời giải).
- Unknown unknowns: Những gì ta không biết là mình không biết (những rủi ro bất ngờ).
- Unknown knowns (Mảnh ghép của Žižek): Những gì ta không biết là mình biết.
Ý nghĩa sâu xa của "Unknown knowns"
Theo Žižek, đây là phần quan trọng nhất vì nó liên quan đến vô thức và hệ tư tưởng. Nó được chia thành hai khía cạnh chính:
- Vô thức Freud: Đó là những mong muốn, bản năng hoặc chấn thương mà chúng ta "biết" ở tầng sâu thẳm của tâm trí, nhưng ý thức của chúng ta lại chối bỏ hoặc che đậy chúng.
-
Sự phủ nhận về mặt đạo đức/xã hội: Đây là những điều chúng ta cố tình lờ đi để có thể tiếp tục cuộc sống bình thường.
Ví dụ: Chúng ta biết rằng việc tiêu thụ một sản phẩm nào đó có thể gây hại cho môi trường hoặc bóc lột lao động, nhưng chúng ta "chọn" cách không nghĩ về nó khi mua hàng. Đó là một kiến thức bị gạt sang một bên để duy trì sự thoải mái.
Thí dụ về "Lời nói dối lịch sự" và Định kiến ngầm
Hãy tưởng tượng bạn đang ở trong một công ty có văn hóa làm việc cực kỳ độc hại, nơi sếp luôn quát tháo nhân viên.
- Cái bạn "biết" (Known known): Bạn biết sếp là người nóng tính.
- Cái bạn "biết mà như không biết" (Unknown known): Mọi người trong văn phòng đều ngầm hiểu rằng "muốn yên ổn thì phải nịnh nọt". Không ai viết điều này vào nội quy, không ai nói ra thẳng thừng, thậm chí nếu có ai hỏi, bạn sẽ chối: "Không, tôi chỉ đang làm tròn trách nhiệm thôi."
Nhưng thực tế, hành động của bạn (chọn lựa từ ngữ cẩn thận, tặng quà vào dịp lễ, giữ im lặng khi sếp sai) chứng minh rằng bạn biết rất rõ luật chơi này. Bạn sở hữu kiến thức đó, nhưng bạn từ chối gọi tên nó vì nếu thừa nhận, bạn sẽ phải đối mặt với việc mình đang thỏa hiệp với sự bất công.
Tại sao lại quan trọng?
Khái niệm này giải thích tại sao con người đôi khi hành động ngược lại với những gì họ tuyên bố.
- Nó cho thấy chúng ta không chỉ bị điều khiển bởi những gì mình biết, mà còn bởi những định kiến ngầm mà ta không dám đối mặt.
- Trong chính trị, nó ám chỉ những "luật ngầm" mà ai cũng biết nhưng không ai nói ra.
Nói một cách ngắn gọn, Unknown knowns chính là "điểm mù" trong nhận thức của chúng ta - nơi lưu trữ những sự thật mà ta thà coi như không biết còn hơn là phải đối diện với chúng.
Khám phá thêm các chủ đề sau
Đọc thêm: Hướng dẫn hợp tác viết bài (guest blogging)
Các chủ đề được quan tâm nhiều nhất
CHIA SẺ BÀI VIẾT
Link copied!
Mới cập nhật
