“Curse of Knowledge” khác với "Unknown knowns" như thế nào?
Published on: February 19, 2024
Last updated: February 07, 2026 Xem trên toàn màn hình
Last updated: February 07, 2026 Xem trên toàn màn hình
Recommended for you
- 06 Feb 2024
Bài toán Trolley Problem: Hi sinh thiểu số để cứu đa số? 160/387 - 11 May 2021 Khác nhau giữa Padding và Buffer trong quản lý rủi ro dự án 100/1031
- 18 Jul 2020 Lợi ích cận biên (Marginal Utility) là gì? Qui luật lợi ích cận biên giảm dần 64/885
- 19 Dec 2023 Hồi tưởng lạc quan (Rosy retrospection): Khi những quá khứ tươi đẹp có thể đe dọa đến tương lai của bạn 64/645
- 11 Feb 2024 Càng đọc càng thấm: 10 suy ngẫm sâu sắc từ nhà tâm lý học Carl Jung 58/2439
- 09 Aug 2022 Hiệu ứng “rắn hổ mang” (Cobra effect): Khi giải pháp trở thành vấn đề, tưởng vui lại hóa xui 47/635
- 09 Mar 2025 [Góc nhìn chuyển đổi số]: Có Business Rules, tại sao không có Business Principles? 45/102
- 10 Apr 2025 [Giải mã CMS] Phân biệt "Curated Picks" và "Editor's Picks" 38/78
- 02 Dec 2025 Chủ Nghĩa Gia Đình Trị (Nepotism) Làm Suy Giảm Sự Hài Lòng Và Niềm Tin Trong Công Việc Như Thế Nào? 37/65
- 08 Aug 2024 Phân biệt mô hình MLP với mô hình BVP 37/165
- 10 Jul 2021 Padding là gì? Tại sao padding cần thiết cho Project Estimation? 36/410
- 22 May 2022 Tư duy ngoài hộp (Thinking out of box) là gì? Tại sao quan trọng với sự phát triển của doanh nghiệp? 35/544
- 01 Oct 2021 Sự Tự Điều Chỉnh (Self-Regulation) Là Gì? Tại Sao Nó Quan Trọng? 33/795
- 16 May 2025 [Giải mã SEO] Phân biệt Pillar content, Topic cluster content và Cornerstone content 33/77
- 14 Sep 2024 11 Cơ Chế Tâm Lý Che Giấu Cần Nhận Diện Để Hiểu Bản Thân và Người Khác 31/526
- 15 Apr 2023 Nghịch lý từ câu chuyện “một chén gạo dưỡng ơn, một đấu gạo gây thù” 29/829
- 02 Oct 2024 Lời sấm của Tào Tháo: "Đảo ngược lời khuyên của vợ, thành công ắt đến" 28/70
- 04 Sep 2022 Hiệu ứng cánh bướm là gì? Ý nghĩa và tác động của hiệu ứng cánh bướm 27/706
- 09 Dec 2025 Hiệu Ứng Tàu Điện Ngầm - The Subway Effect 26/43
- 28 Aug 2025 Tổng quan tất cả các RỦI RO trong cuộc sống 25/58
- 10 Sep 2023 Định luật Murphy giải thích tại sao chúng ta luôn gặp xui xẻo vào những lúc tưởng thuận lợi 23/877
- 16 Apr 2025 Lãnh đạo linh hoạt: Hành động (Bias for Action) hay không hành động (Non-Action)? 23/77
- 29 Aug 2023 Phân biệt Accountable và Responsible? 22/178
- 02 Oct 2023 Ngôi Chùa Trăm Năm và Viên Gạch Vỡ: Bài Học Thấm Thía Về Lỗi Nhỏ Trong Bức Tranh Lớn 22/349
- 02 Feb 2026 Làm thế nào để tránh văn hóa nhóm độc hại trong phát triển phần mềm? 22/32
- 05 Sep 2025 “Lời Khuyên”: Thuận lý thì ít, nghịch lý thì nhiều. Suy nghĩ không giống nhau thì không nên khuyên nhau. 21/82
- 16 May 2025 Phân biệt Statement Of Work (SOW) và Project Scope Statement 21/176
- 15 Mar 2024 Tê liệt vì suy nghĩ quá nhiều (Analysis Paralysis) là gì? 21/301
- 04 Feb 2022 Phân biệt lập trình viên (programmer) và kỹ sư phần mềm (software engineer) 21/134
- 01 Nov 2024 Đừng Chỉ Làm Việc, Hãy Trưởng Thành: Bốn Bài Học Từ Thiền Nhật Bản 21/219
- 10 Aug 2020 Bạn có biết quy tắc thất bại nhanh: Fail early, fail often, fail cheap, but always fail forward 20/176
- 02 Sep 2025 Bốn Nhóm Người Dễ Bị “Brain Rot” Trên Mạng Xã Hội Và Cách Phòng Tránh 20/55
- 04 Mar 2019 Quản trị Team là gì? Team và Group khác nhau như thế nào? 20/751
- 11 Mar 2025 Thiên hướng Hành động (Bias for Action) và Thiên hướng Quy trình (Bias for Process) tác động tiêu cực tới "đổi mới và sáng tạo" như thế nào? 18/105
- 03 Sep 2020 Hiệu ứng rắn hổ mang, Luật Goodhart, Campbell & Chuyện thi cử 18/230
- 09 Jan 2025 10 Nghịch Lý Cuộc Sống Từ Phim Upstream (nghịch hành nhân sinh): Đối Mặt Rủi Ro Trong Thời Đại VUCA 17/225
- 10 Sep 2024 Tại sao những thứ chúng ta muốn lại ít khi có được? 16/246
- 13 Apr 2025 Phân biệt MLP (Minimum Lovable Product) và State-of-the-art Product 16/113
- 11 Dec 2023 Phân biệt Vendor Management và Supplier Relationship Management (SRM) 15/68
- 22 Sep 2024 Hội chứng Zeigarnik – Tại sao những công việc dở dang "đọng" lại trong trí nhớ lâu hơn các công việc đã hoàn thành? 15/108
- 01 Sep 2023 Định luật Goodhart và định luật Campbell - Nghịch lý về thành tích 15/219
- 01 May 2022 Nghệ thuật quản lý rủi ro của người Nhật - kinh nghiệm cho BrSE 14/237
- 02 Oct 2023 OCEAN: Mô hình 5 tính cách Big Five 14/311
- 01 Dec 2022 Quản trị rủi ro trong dự án phần mềm 13/320
- 01 Jun 2025 PMP Cheat Sheet: 25 Cặp Thuật Ngữ Dễ Nhầm Lẫn 13/75
- 04 Nov 2025 Internal vs. External Locus of Evaluation: Bạn Đang Tìm Sự Công Nhận Từ Đâu? 13/47
- 04 Feb 2026 Cô lập nơi công sở (Workplace Ostracism): Một hành vi thường bị hiểu lầm 13/20
- 12 Feb 2024 Scrum vs Kanban – Khác nhau ở đâu? 12/18
- 16 Feb 2024 Nghịch lý của sự hoàn hảo: AI có thể quá tốt để sử dụng? 12/200
- 08 Sep 2024 Da Thịt Trong Cuộc Chơi - Skin In The Game 12/364
- 06 Dec 2025 Sức mạnh của phương pháp 30-for-30: Bạn đã bao giờ cam kết 30 ngày liên tục cho một mục tiêu? 12/61
- 01 Jul 2020 8 Thiên Kiến Nhận Thức Mà Người Quản Lý Dự Án Cần Cảnh Giác 12/83
- 05 Aug 2025 "Nói láo" khác với "nói dối" như thế nào? 12/96
- 19 Mar 2023 Post-mortem và Retrospective: Khác biệt là gì? 11/320
- 01 May 2025 Vì Sao Các Cửa Hàng Trung Quốc Không Vội Vã Phục Vụ Khách Hàng? 11/98
- 11 Sep 2020 Nghịch lý kinh doanh tại Mỹ: Chăm sóc khách hàng không tốt, nhưng công ty lại lãi lớn 11/179
- 16 Feb 2026 Tết là bài kiểm tra năng lực quản lý công việc, sắp xếp không gian và năng lực giao tiếp của bạn 11/13
- 10 Sep 2025 Học Tài Thi Phận Là Gì? Cần Làm Gì Để Vượt Qua May Rủi? 11/41
- 19 Feb 2026 Trí tuệ nhân tạo (AI) không tạo ra tương lai… mà đang tái thiết thời Trung cổ 10/12
- 29 Dec 2024 Phí Phạm Không Phải Lúc Nào Cũng Xấu – Đây Là Lý Do Tại Sao! 10/105
- 30 Jan 2026 Vượt qua cơn bão sa thải nhân viên công nghệ: Những đêm thức trắng, phần mềm bị lỗi và hội chứng kẻ giả mạo (Impostor Syndrome) 9/18
- 17 Apr 2025 Phân biệt ẨN DỤ TRI NHẬN, ẨN DỤ TỪ VỰNG và ẨN DỤ TU TỪ 8/65
- 09 Feb 2026 Tại sao Việt Nam cần Starlink khi giá cước cáp quang vốn đã quá rẻ? 7/13
- 17 Feb 2026 Giá trị con người nằm ở đâu trong thời đại AI và Robot? 7/9
- 27 Jan 2026 Thành công: Nỗ lực hay Chỉ là May mắn? 6/13
- 29 Jan 2026 5 QUY LUẬT TÂM LÝ VÀ QUẢN TRỊ KINH ĐIỂN 6/14
- 15 Aug 2025 Dự án phần mềm bị trì hoãn và vấn đề "akrasia" 5/72
- 12 May 2024 Groan Zone là gì? Khi mọi quan điểm va chạm, đâu là cách biến Groan Zone thành động lực đổi mới? 4/43
1. “Curse of Knowledge” là gì?
Người đã biết quá rõ một điều → không còn đặt mình vào vị thế người chưa biết được nữa.
Điểm cốt lõi ở đây là:
- Biết rất rõ (expert knowledge)
- Không ý thức được khoảng cách hiểu biết
- Hệ quả là giao tiếp bị méo mó, đặc biệt khi làm việc với người ít chuyên môn hơn (khách hàng, business user)
➡️ Đây là một thiên kiến nhận thức về truyền đạt và đồng cảm nhận thức.
2. “Unknown knowns” là gì?
“Unknown knowns” (những thứ ta biết nhưng không biết rằng ta biết) thường được dùng để chỉ:
- Kiến thức ngầm, ăn sâu vào thói quen hoặc trực giác
- Không được ý thức rõ ràng
-
Chỉ lộ ra khi:
- gặp sự cố
- bị hỏi ngược
- phải giải thích cho người khác
Ví dụ:
- Một BA (chuyên gia nghiệp vụ) “tự nhiên” hiểu quy trình nghiệp vụ mà không nhớ học được từ đâu
- Một PM (quản lý dự án) “cảm thấy” timeline này rủi ro nhưng không diễn đạt được lý do
➡️ Trọng tâm của unknown knowns là nhận thức nội tại (awareness of one’s own knowledge).
3. Mối quan hệ giữa hai khái niệm
🔗 Điểm giao nhau
Hai khái niệm gặp nhau ở chỗ này:
Kiến thức đã trở nên “vô hình” với chính người sở hữu nó.
Chính vì unknown knowns tồn tại, nên curse of knowledge mới dễ xảy ra.
Nói cách khác:
Unknown knowns là nguyên nhân nền
Curse of knowledge là hệ quả trong giao tiếp
4. Điểm khác biệt cốt lõi (rất quan trọng)
| Khía cạnh | Curse of Knowledge | Unknown Knowns |
|---|---|---|
| Bản chất | Thiên kiến nhận thức | Trạng thái nhận thức |
| Trọng tâm | Giao tiếp với người khác | Nhận thức về chính mình |
| Vấn đề chính | Không hình dung được người khác không biết | Không nhận ra mình đang biết |
| Hệ quả | Hiểu nhầm, đồng thuận giả | Bỏ sót kiến thức quan trọng |
| Bối cảnh hay gặp | Giải thích, thu thập yêu cầu | Phản tư, học tập, ra quyết định |
👉🏻 “Curse of Knowledge” không phải là “unknown knowns” thuần túy, nhưng nó được nuôi dưỡng bởi “unknown knowns”.
Nếu viết chính xác về mặt học thuật, có thể nói:
“The curse of knowledge is often fueled by unknown knowns - knowledge that has become so internalized that the expert is no longer aware of its presence.”
[{"displaySettingInfo":"[{\"isFullLayout\":false,\"layoutWidthRatio\":\"\",\"showBlogMetadata\":true,\"showAds\":true,\"showQuickNoticeBar\":true,\"includeSuggestedAndRelatedBlogs\":true,\"enableLazyLoad\":false,\"quoteStyle\":\"1\",\"bigHeadingFontStyle\":\"1\",\"postPictureFrameStyle\":\"1\",\"isFaqLayout\":false,\"isIncludedCaption\":false,\"faqLayoutTheme\":\"1\",\"isSliderLayout\":false}]"},{"articleSourceInfo":"[{\"sourceName\":\"\",\"sourceValue\":\"\"}]"},{"privacyInfo":"[{\"isOutsideVietnam\":false}]"},{"tocInfo":"[{\"isEnabledTOC\":true,\"isAutoNumbering\":false,\"isShowKeyHeadingWithIcon\":false}]"},{"bannerInfo":"[{\"isBannerBrightnessAdjust\":false,\"bannerBrightnessLevel\":\"\",\"isRandomBannerDisplay\":true}]"},{"termSettingInfo":"[{\"showTermsOnPage\":true,\"displaySequentialTermNumber\":true}]"}]
Nguồn
{content}
Khám phá thêm các chủ đề sau
Bài trước
Đọc thêm: Hướng dẫn hợp tác viết bài (guest blogging)
Các chủ đề được quan tâm nhiều nhất
CHIA SẺ BÀI VIẾT
Link copied!
Mới cập nhật