Ngoại thích nghi (Exaptive) là gì?
Published on: September 03, 2024
Last updated: September 03, 2025 Xem trên toàn màn hình
Last updated: September 03, 2025 Xem trên toàn màn hình
Recommended for you
- 01 Aug 2024
Giải thích ý nghĩa thành ngữ "Cá mè một lứa" và các thành ngữ tương tự trong tiếng Anh 65/1009 - 14 Dec 2023 "Garbage in, garbage out" là gì? 57/985
- 31 Jul 2024 [Học tiếng Anh] "Virtuous circle" và "Vicious cycle" là gì? 54/1598
- 03 Jul 2024 [Học tiếng Anh] "North star" - Tại sao người Anh/Mỹ hay đề cập "ngôi sao phương bắc" trong các câu chuyện hàng ngày? 46/892
- 03 Jul 2024 [Học tiếng Anh] "North star" - Tại sao người Anh/Mỹ hay đề cập "ngôi sao phương bắc" trong các câu chuyện hàng ngày? 46/892
- 19 Dec 2023 Phân biệt Ẩn dụ (metaphor) với Hoán dụ (metonymy) 44/93
- 07 Mar 2024 [Học tiếng Anh] "Not even close" là gì? 42/1134
- 07 Mar 2024 [Học tiếng Anh] "Not even close" là gì? 42/1134
- 26 Jan 2023 [Học tiếng Anh] Các cụm từ thú vị "ad-hoc", "quote unquote", "per se", "Status quo". 42/1026
- 24 Feb 2023 [Học tiếng Anh] Cross-cutting skills - Kỹ năng xuyên suốt 42/340
- 04 Feb 2024 [Học tiếng Anh] "Second guess" là gì? 41/817
- 05 Mar 2024 [Học tiếng Anh] "Go with caveats" là gì? 38/364
- 01 Aug 2024 [Học tiếng Anh] "Hack" được hiểu như thế nào trong từng ngữ cảnh? 37/565
- 03 Dec 2023 [Học tiếng Anh] Thành ngữ thú vị trong tiếng Anh (phần 2) 36/1103
- 30 Aug 2024 Friction points (điểm ma sát) là gì? 36/148
- 05 Apr 2023 [Học tiếng Anh] The Prisoner's Dilemma in Software Development 35/297
- 04 Nov 2023 [Học tiếng Anh] The "chicken and egg" problem/situation 35/394
- 03 Apr 2023 The Cold Start Problem and Network Effect /Khởi đầu nguội và hiệu ứng mạng 35/373
- 07 Aug 2023 Fubar là gì? 35/678
- 01 May 2024 [Học tiếng Anh] "Boil the Ocean" - Tại sao nói "đun sôi đại dương" là việc làm lãng phí? 34/410
- 06 Dec 2023 Practice khác với routine như thế nào? 32/354
- 05 Sep 2023 Học tiếng Anh: Hiểu thế nào vè cụm từ "like for like" (L4L)? 32/481
- 01 Oct 2024 [Học Tiếng Anh] "Minh Triết" trong tiếng Anh được hiểu như thế nào? 32/208
- 28 Dec 2023 "Watered-down version" và "Stripped-down version" là gì? 31/603
- 10 Sep 2024 [Học tiếng Anh] "Tick all the boxes" là gì? 31/830
- 10 Sep 2023 Định luật Murphy giải thích tại sao chúng ta luôn gặp xui xẻo vào những lúc tưởng thuận lợi 29/898
- 22 Feb 2024 [Học tiếng Anh] "Mundane" nghĩa là gì? 29/661
- 01 Aug 2023 [Học tiếng Anh] "To be very hip" - Rất là sành điệu 29/313
- 03 Apr 2024 [Học tiếng Anh] "Swiss army knife" là gì? 29/404
- 01 Aug 2023 [Học tiếng Anh] "To be very hip" - Rất là sành điệu 29/313
- 12 Mar 2024 [Học tiếng Anh] "What’s the difference between distributors and resellers? " - Phân biệt nhà phân phối với nhà bán lại? 29/596
- 22 Mar 2023 Bootstrapping là gì? 28/322
- 05 Sep 2025 “Lời Khuyên”: Thuận lý thì ít, nghịch lý thì nhiều. Suy nghĩ không giống nhau thì không nên khuyên nhau. 28/93
- 06 Feb 2024 [Học tiếng Anh] Thành ngữ "Too many cooks spoil the broth" / Quá nhiều đầu bếp làm hỏng nước dùng 27/458
- 19 Jan 2023 [Học tiếng Anh] DevOps: The IT Tale of the Tortoise and Hare (Chuyện thỏ và rùa trong thực tế) 27/297
- 03 Feb 2023 [Học tiếng Anh] "Virtual certainty" là gì? 26/187
- 06 Apr 2025 [Học Tiếng Anh] "Rule" và "Principle" khác nhau như thế nào? 25/157
- 18 Jul 2023 [Học tiếng Anh] Tiếp cận bất khả tri "agnostic approach" là gì? 24/382
- 01 Mar 2024 [Học tiếng Anh] "On cloud nine" - Trên chín tầng mây 22/645
- 19 Sep 2025 Luật chống ôm đồm (WIP limits): Làm ít hơn và chất hơn 22/64
- 13 Aug 2024 Cognitive friction (ma sát nhận thức) là gì? 22/68
- 11 Dec 2025 Môi trường phi văn ngôn (Non-verbal environment) là gì? 21/35
- 02 Sep 2023 [Học tiếng Anh] "One-trick pony" - ngựa con một mánh 21/614
- 03 Jul 2023 [Học tiếng Anh] "Square pegs in round holes" nghĩa là gì? 20/729
- 13 Feb 2024 "Weighted milestone" là gì? 20/24
- 02 Aug 2022 BVP (Billable Viable Product) là gì? 19/109
- 12 Feb 2024 [Học Tiếng Anh] “Burn bridges” nghĩa là gì? 18/24
- 29 Apr 2025 [Học Tiếng Anh] “Twist” là gì? 16/101
- 01 Jul 2023 [Học tiếng Anh] "Set it and forget it" - Tin tôi đi, cứ thế mà vận hành 16/355
- 13 Sep 2025 Vanity Metrics: Follower tăng vọt nhưng doanh thu đứng yên 15/75
- 11 May 2025 Từ điển kỹ thuật trong quản lý tài nguyên truy cập hệ thống (System Access Resource Management) 15/143
- 23 Jan 2026 Phân biệt phát âm các từ: Carrier, Career và Korea 15/24
- 29 Dec 2024 Phí Phạm Không Phải Lúc Nào Cũng Xấu – Đây Là Lý Do Tại Sao! 14/109
- 05 Jan 2025 [Học tiếng Anh] "Badger" nghĩa là gì? 14/252
- 06 Dec 2025 Sức mạnh của phương pháp 30-for-30: Bạn đã bao giờ cam kết 30 ngày liên tục cho một mục tiêu? 14/63
- 03 Mar 2024 [Học tiếng Anh] "Pivot business'' (bẻ ghi) là gì? 13/167
- 11 Mar 2024 Materialized Views là gì? Bí quyết tăng tốc truy vấn dữ liệu cho hệ thống lớn 13/17
- 10 Dec 2023 "Guardrails" nghĩa là gì? 12/19
- 19 Feb 2026 Trí tuệ nhân tạo (AI) không tạo ra tương lai… mà đang tái thiết thời Trung cổ 12/15
- 10 Jul 2024 [Học tiếng Anh] "Low-hanging fruit" nghĩa là gì? 12/216
- 01 Nov 2024 [Học tiếng Anh] "True facts true lines" nghĩa là gì? 11/414
- 19 Feb 2025 “Tribal knowledge” là gì? 11/13
- 09 Feb 2026 Tại sao Việt Nam cần Starlink khi giá cước cáp quang vốn đã quá rẻ? 10/21
- 01 Jan 2026 [Học Tiếng Anh] "Quý nhân phù trợ" trong tiếng Anh là gì? 10/20
- 15 Aug 2025 “Innovation & Clarity” là gì? Tại sao sự đổi mới (Innovation) cần gắn với sự rõ ràng (Clarity)? 8/32
- 22 Sep 2024 [Học tiếng Anh] "Smart people" khác với "Driven people" như thế nào? 8/75
- 11 Sep 2025 📚 Từ điển thuật ngữ về DevOps 6/60
- 06 Aug 2024 [Học tiếng Anh] "It sounds too good to be true" nghĩa là gì? 4/696
Từ “Exaptive” (trong bối cảnh khoa học tiến hóa, đổi mới sáng tạo, hoặc hệ thống phức hợp) thường được dịch sang tiếng Việt là:
- Ngoại thích nghi
- hoặc Thích nghi ngoài dự kiến
Giải thích ngắn gọn:
- Exaptation (danh từ) là hiện tượng một đặc điểm/vật thể ban đầu phát triển để phục vụ một mục đích nhất định, nhưng sau đó lại được tận dụng cho một mục đích hoàn toàn khác.
- Exaptive (tính từ) mô tả tính chất đó.
Ví dụ:
- Lông chim ban đầu tiến hóa để giữ ấm → sau này lại trở thành yếu tố quan trọng cho việc bay.
- Công nghệ GPS ban đầu được quân đội Mỹ phát triển để điều hướng → sau này lại trở thành công cụ cho hàng loạt ứng dụng dân sự (Google Maps, Grab, Uber).
Trong mô hình Cynefin Framework, exaptive được coi là cầu nối quan trọng giữa vùng hỗn loạn (chaotic domain) và vùng phức tạp (complex domain). Khi tổ chức rơi vào hỗn loạn, các quy tắc cũ không còn hiệu lực; đây chính là thời điểm cần những ý tưởng ngoài dự kiến để tái thiết lập trật tự. Exaptive đóng vai trò như một cơ chế khám phá: tận dụng những nguồn lực, tri thức hay công nghệ vốn được thiết kế cho mục tiêu ban đầu, nhưng lại “bất ngờ” mở ra giá trị mới trong bối cảnh khác.
Vai trò của exaptive trong Cynefin Framework:
- Khai phá hướng đi mới: Exaptive giúp tổ chức tìm ra lối thoát sáng tạo từ hỗn loạn sang phức tạp thay vì quay lại cách làm cũ.
- Khuyến khích thử nghiệm an toàn: Bằng cách tái dụng những ý tưởng có sẵn, tổ chức có thể giảm chi phí thử nghiệm nhưng vẫn tạo ra giá trị mới.
- Tạo điều kiện cho đổi mới đột phá: Các khám phá exaptive thường dẫn đến những giải pháp bất ngờ, không thể dự đoán bằng phân tích tuyến tính.
- Nuôi dưỡng khả năng thích nghi: Trong môi trường đầy biến động, exaptive giúp tổ chức nhanh chóng thích nghi và tái cấu hình hệ thống.
Trần Quang Huy
Automation Lead, TIGO CONSULTING
Automation Lead, TIGO CONSULTING
[{"displaySettingInfo":"[{\"isFullLayout\":false,\"layoutWidthRatio\":\"\",\"showBlogMetadata\":true,\"showAds\":true,\"showQuickNoticeBar\":true,\"includeSuggestedAndRelatedBlogs\":true,\"enableLazyLoad\":true,\"quoteStyle\":\"1\",\"bigHeadingFontStyle\":\"1\",\"postPictureFrameStyle\":\"1\",\"isFaqLayout\":false,\"isIncludedCaption\":false,\"faqLayoutTheme\":\"1\",\"isSliderLayout\":false}]"},{"articleSourceInfo":"[{\"sourceName\":\"\",\"sourceValue\":\"\"}]"},{"privacyInfo":"[{\"isOutsideVietnam\":false}]"},{"tocInfo":"[{\"isEnabledTOC\":true,\"isAutoNumbering\":false,\"isShowKeyHeadingWithIcon\":false}]"},{"termSettingInfo":"[{\"showTermsOnPage\":true,\"displaySequentialTermNumber\":true}]"}]
Nguồn
{content}
Khám phá thêm các chủ đề sau
Đọc thêm: Hướng dẫn hợp tác viết bài (guest blogging)
Các chủ đề được quan tâm nhiều nhất
CHIA SẺ BÀI VIẾT
Link copied!
Mới cập nhật