Chuyện nghề nghiệp: Tôi đã chuyển từ vai trò “người giải quyết” sang “người định nghĩa vấn đề” như thế nào?

Published on: November 20, 2025
Last updated: February 01, 2026 Xem trên toàn màn hình

Recommended for you

11 May 2021 Khác nhau giữa Padding và Buffer trong quản lý rủi ro dự án 93/1007
26 Sep 2024 "Ăn mày quá khứ" nghĩa là gì? 60/2097
01 Aug 2022 20 bài học kinh nghiệm rút ra từ Tam Quốc Diễn Nghĩa 57/987
01 Mar 2021 Ý nghĩa và bài học rút ra từ truyện thầy bói xem voi 40/693
11 Sep 2025 Lightning Decision Jam: Quy trình Siêu tốc để Giải quyết Mọi Vấn đề 35/85
27 Nov 2025 Hành Trình Kiếm $10.000/Tháng Với Google AdSense 31/74
20 Nov 2025 [Giải mã startup] "Traction" trong startup là gì? Ví dụ về các chỉ số traction phổ biến 28/79
02 May 2025 Vì sao học giỏi mà vẫn nghèo, học dốt lại thành đạt trong cuộc sống? 28/104
03 Dec 2024 Lãnh đạo 4.0: Nhân Trị, Pháp Trị hay Kỹ Trị ? 27/71
01 Jan 2024 Tổng hợp 25 quy luật quan trọng trong quản lý dự án 25/574
19 Sep 2025 Agile vs. Ego: Làm Gì Khi Một Thành Viên Trong Nhóm Nổi Loạn 24/99
08 Mar 2021 PMO là gì? Vai trò của PMO trong quản trị doanh nghiệp? 22/459
10 Sep 2024 Cây dừa giữa giông bão: Bình tĩnh sống giữa trạng thái “VUCA” 21/627
05 Dec 2022 Hỏi 5 lần (5 WHYs) – Kỹ thuật "đào" tận gốc cốt lõi vấn đề 20/225
12 Jun 2022 Marcus Aurelius: Hạnh phúc phụ thuộc vào chất lượng của những suy nghĩ 20/524
01 Apr 2023 Bí quyết đàm phán tạo ra giá trị từ câu chuyện Chia Cam 20/599
15 Aug 2025 Dự án phần mềm bị trì hoãn và vấn đề "akrasia" 19/64
04 Mar 2019 Quản trị Team là gì? Team và Group khác nhau như thế nào? 19/710
01 Aug 2021 Hiện tượng Gold plating (mạ vàng) là gì? Tại sao có ảnh hưởng quyết định đến chất lượng dự án? 18/405
16 Apr 2025 Lãnh đạo linh hoạt: Hành động (Bias for Action) hay không hành động (Non-Action)? 17/69
11 Mar 2025 Thiên hướng Hành động (Bias for Action) và Thiên hướng Quy trình (Bias for Process) tác động tiêu cực tới "đổi mới và sáng tạo" như thế nào? 16/94
07 Aug 2019 Câu chuyện thanh gỗ ngắn và bài học kinh doanh cho Doanh nghiệp 16/472
01 Apr 2025 CTO ra quyết định như thế nào? 16/67
18 Mar 2025 Câu hỏi phỏng vấn nghề Data Annotator 15/403
23 Jun 2024 Người trí tuệ không tranh cãi ĐÚNG/SAI 15/462
12 Apr 2023 Phương pháp 6 chiếc mũ tư duy là gì? Vận dụng trong điều hành cuộc họp hiệu quả 15/597
11 Sep 2022 Từ truyện “Thầy bói xem voi” tới quản trị bằng Tư Duy Hệ Thống 15/291
28 Feb 2025 “Học giỏi” hay “giỏi học”? 15/162
02 Oct 2022 Tổng hợp 12 bước "bẻ ghi" (pivot business) giúp doanh nghiệp tăng trưởng 14/377
05 Sep 2025 “Lời Khuyên”: Thuận lý thì ít, nghịch lý thì nhiều. Suy nghĩ không giống nhau thì không nên khuyên nhau. 14/72
12 Jul 2023 Vì sao ngày càng nhiều dự án phần mềm thất bại? 14/583
08 Aug 2023 Mất kiểm soát phạm vi dự án (Scope Creep) và hiệu ứng quả cầu tuyết (snowball) 14/255
13 Apr 2021 Ví sao thuê nhân sự bên ngoài (staffing outsourcing) là xu hướng mới trong thời đại 4.0? 13/254
08 Sep 2025 Tâm Lý Phản Kháng (Reactance): Vì Sao Càng Cấm, Người Ta Càng Muốn Làm? 13/94
27 Nov 2025 AI Đang “Giết Chết” Giá Trị Của Tấm Bằng Đại Học Như Thế Nào? 13/43
06 Dec 2023 Nghề "Data Annotation" là gì? 12/1899
14 Aug 2023 Công bằng phân phối (distributive justice) giúp "virtual team" làm việc hiệu quả hơn như thế nào? 12/45
08 Oct 2024 Những bài học từ Jensen Huang - CEO của NVIDIA 12/341
04 Sep 2023 "Shark" Bình tạo ra tâm điểm cõi mạng với những lời khuyên "xanh chín" cho startup 12/285
12 Jan 2024 Tư duy hệ thống trong Quản Lý Dự Án diễn ra như thế nào? 11/254
11 Sep 2024 Mindset, skillset, toolset là gì? 11/466
06 Dec 2025 Sức mạnh của phương pháp 30-for-30: Bạn đã bao giờ cam kết 30 ngày liên tục cho một mục tiêu? 11/60
12 May 2024 Groan Zone là gì? Khi mọi quan điểm va chạm, đâu là cách biến Groan Zone thành động lực đổi mới? 11/38
22 May 2025 "Một nghề cho chín còn hơn chín nghề" còn đúng trong thời đại ngày nay không? 11/56
18 Sep 2025 Bị sa thải sau 25 năm làm việc trong lĩnh vực công nghệ: Nỗi lo lắng, sự hy sinh và thực tế mà không ai dám nhắc đến 10/28
02 Oct 2020 Case Study: "Quay trục chiến lược" (pivot startup) với cấu trúc khởi nghiệp kim tự tháp 10/405
19 Jul 2023 3 cấp độ của thất bại và bí quyết "cái khó ló cái khôn" 10/101
10 Aug 2020 Bạn có biết quy tắc thất bại nhanh: Fail early, fail often, fail cheap, but always fail forward 9/163
01 Aug 2022 Bí quyết số 1 cho doanh nghiệp 4.0 với 10 chiến lược phát triển năng lực nhân sự CNTT 9/166
20 Dec 2022 Bài học quản lý nhân sự từ một trận chung kết bóng đá 9/314
06 Feb 2025 Data Annotation - nghề mới mẻ của dân du mục số (digital nomad) 9/254
16 Aug 2025 Hoài nghi khoa học với 20 thuật ngữ bi quan về hiệu quả của Scrum 9/54
11 Sep 2025 Phát triển dự án CNTT cho khối Chính phủ/Nhà nước, vai trò nào "gánh team" nặng nhất? 9/16
14 Apr 2025 BÀI HỌC NGẮN SỐ #29: Ở tuổi 40, bạn nên đủ tỉnh táo để nhận ra điều này 8/84
12 Jul 2021 Để chuyển đổi số, cần “bẻ gãy” (disrupt) trong tư duy 8/204
09 Dec 2024 10 nghịch lý quản trị khiến tổ chức mãi loay hoay 8/145
31 Jul 2025 Quản lý sản phẩm và đội ngữ kỹ thuật: Liệu có thực sự HÒA HỢP? 6/34
14 Aug 2025 Áp lực của Project Manager (PM) trên 40 tuổi khi nộp đơn vào các công ty IT chỉ toàn nhân sự trẻ và năng động 4/17
19 Apr 2025 BÀI HỌC NGẮN SỐ #30: Tự bảo vệ bản thân trước hiểm họa đến từ tương lai 3/29
15 Jan 2026 Đừng bao giờ tự vệ! Chiến thuật của Machiavelli giúp bạn đảo ngược thế trận như thế nào? 3/7
30 Jan 2026 Vượt qua cơn bão sa thải nhân viên công nghệ: Những đêm thức trắng, phần mềm bị lỗi và hội chứng kẻ giả mạo (Impostor Syndrome) 2/6
13 Aug 2025 Kinh nghiệm phát triển dự án phần mềm cho khối Chính phủ/nhà nước 1/7
03 Feb 2026 25 năm trong ngành công nghệ và bài học sống sót giữa những đợt sa thải hàng loạt /5

Được Mời Vào Ban Giám Đốc, Nhưng Thứ Tôi Nhận Ra Lại Là 20 Năm “Nợ Kỹ Thuật” (Technical Debt)

Một case study thực tế về cú sốc khi gia nhập lãnh đạo của một công ty IT lâu đời

“Chỉ Cần Người Đúng, Mọi Thứ Sẽ Ổn” – Lời Mời Nghe Quá Hợp Lý

Tôi được một người bạn – founder của một công ty IT có tuổi đời gần 20 năm – mời về đảm nhiệm vai trò lãnh đạo chuyên môn.
Kỳ vọng được đặt ra khá rõ ràng: mang kinh nghiệm, cải thiện quy trình, nâng cấp cách phát triển phần mềm và giúp công ty vận hành hiệu quả hơn.

Trong các buổi trao đổi ban đầu, hệ sinh thái công nghệ được giới thiệu ở mức dễ hiểu, mạch lạc, và có vẻ kiểm soát được.
Demo chạy ổn. Kiến trúc được mô tả gọn gàng. Vấn đề được nói đến, nhưng ở mức “có thể xử lý”.

Mọi thứ nghe rất hợp lý. Và tôi nhận lời.

Cánh Cửa Bên Trong: Khi Demo Không Còn Tồn Tại

Chỉ khi bắt đầu đi sâu vào các dự án có lịch sử triển khai nhiều năm, tôi mới nhận ra:

Nền tảng công nghệ đã lạc hậu nghiêm trọng
Quy trình phát triển phần mềm không hiện đại, cồng kềnh
Business logic phân mảnh, rải rác, phụ thuộc vào con người nhiều hơn tài liệu
Các workaround tồn tại như “luật bất thành văn”

Tôi được giao nhiệm vụ tìm hiểu toàn bộ hệ sinh thái để “đề xuất cải tổ”.

Nhưng sự thật là: Không ai có thể hiểu đầy đủ một hệ thống tích lũy gần 20 năm trong thời gian ngắn – dù có giỏi đến đâu.

Cảm giác bắt đầu xuất hiện: mình đã được nhìn thấy một phiên bản quá đơn giản của thực tế.

Ba Lớp Vấn Đề Không Nằm Trong Job Description

Vấn đề không chỉ là công nghệ.

1. Tech Debt & Process Debt tích lũy qua thời gian

Hệ thống sống lâu thường mang theo:

Legacy stack (nền tảng hệ thống hiện tại)
Quy trình “đủ chạy” thay vì “tối ưu”
Thiết kế phục vụ quá khứ, không phải tương lai

2. Bất cân xứng thông tin ngay từ đầu

Những gì được giới thiệu:

Happy path (tương tự như giới thiệu các con đường đại lộ đẹp trong thành phố)
Concept architecture (kiến trúc ý tưởng)
Case chạy tốt

Những gì không được nói:

Edge case (các tình huống xảy ra ở biên)
Điểm gãy
Các khu vực cứ “đụng là sập”

Dù vô tình hay hữu ý, đây vẫn là sự khác biệt lớn giữa kỳ vọng và thực tế.

3. Vai trò lãnh đạo… nhưng không rõ quyền

“Tôi chịu trách nhiệm đến đâu?”
“Tôi có quyền thay đổi gì?”
“Có thể làm chậm lại để sửa gốc hay không?”

Nếu một người được giao trách nhiệm nhưng không có quyền ra quyết định, đó là công thức dẫn đến thất bại.

Sai Lầm Lớn Nhất Tôi Suýt Mắc Phải: Cố Chứng Tỏ Mình Giỏi

Phản xạ tự nhiên của một người được mời về “cải tổ” là:

Gánh trách nhiệm
Âm thầm cố hiểu mọi thứ
Cố giải quyết càng nhiều càng tốt

Nhưng đó là cái bẫy nguy hiểm nhất.

Trong những hệ thống như vậy, vai trò đúng đắn không phải là người giải quyết,
mà là người định nghĩa lại vấn đề và đặt lại kỳ vọng.

Khoảnh Khắc Bắt Buộc Phải Thành Thật

Tôi buộc phải làm một việc không dễ chịu:
viết ra một bản đánh giá thực trạng thẳng thắn.

Không đổ lỗi. Không chỉ trích cá nhân. Chỉ có:

Những gì đang tồn tại
Những hệ quả tất yếu
Những điều không thực tế nếu tiếp tục cách làm cũ

Và quan trọng nhất:

Không thể vừa giữ tốc độ delivery hiện tại, vừa hiện đại hóa một hệ sinh thái 20 năm tuổi.

Cuộc Nói Chuyện Khó Với Founder

Đây là bước không thể tránh.

Không phải để tranh cãi đúng – sai, mà để làm rõ:

Liệu công ty thật sự muốn thay đổi, hay chỉ muốn một “vai trò lãnh đạo mang tính biểu tượng”?
Có sẵn sàng hy sinh ngắn hạn để sửa gốc dài hạn?
Có trao quyền thực sự, hay chỉ trao trách nhiệm?

Phản ứng của founder trong khoảnh khắc này quan trọng hơn mọi lời hứa trước đó.

Bài Học: Đừng Cố Cứu Toàn Bộ Hệ Sinh Thái

Chiến lược khả thi nhất không phải là “đập đi xây lại”, mà là:

Chọn 1–2 domain cụ thể
Làm thí điểm:
- Quy trình mới
- Cách tổ chức mới
- Chuẩn công nghệ mới

Thành công nhỏ tạo ra đòn bẩy lớn.
Còn cố cứu toàn bộ hệ thống cùng lúc thường chỉ dẫn đến tổn hại uy tín cá nhân.

Câu Hỏi Cuối Cùng: Ở Lại Hay Rút Lui Không Phải Là Thất Bại

Câu hỏi quan trọng nhất tôi phải tự trả lời là:

Mình được mời về để tạo ra thay đổi thật,
hay để đứng vào một vị trí mà bản thân không thể chiến thắng?

Rút lui sớm không phải là thất bại.
Ở lại quá lâu trong một vai trò không có điều kiện để thành công mới là thất bại thực sự.

Kết luận

Case study này không hiếm trong ngành IT, đặc biệt với các công ty lâu đời.
Nó nhắc nhở một điều quan trọng:

Leadership không chết vì thiếu năng lực,
mà chết vì kỳ vọng sai và quyền hạn mơ hồ.

A A A A

[{"displaySettingInfo":"[{\"isFullLayout\":false,\"layoutWidthRatio\":\"\",\"showBlogMetadata\":true,\"showAds\":true,\"showQuickNoticeBar\":true,\"includeSuggestedAndRelatedBlogs\":true,\"enableLazyLoad\":true,\"quoteStyle\":\"1\",\"bigHeadingFontStyle\":\"1\",\"postPictureFrameStyle\":\"1\",\"isFaqLayout\":false,\"isIncludedCaption\":false,\"faqLayoutTheme\":\"1\",\"isSliderLayout\":false}]"},{"articleSourceInfo":"[{\"sourceName\":\"\",\"sourceValue\":\"\"}]"},{"privacyInfo":"[{\"isOutsideVietnam\":false}]"},{"tocInfo":"[{\"isEnabledTOC\":true,\"isAutoNumbering\":false,\"isShowKeyHeadingWithIcon\":false}]"},{"termSettingInfo":"[{\"showTermsOnPage\":true,\"displaySequentialTermNumber\":true}]"}]

Nguồn

{content}